# قانون آئين نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي

> نمای عمومی و ماشین‌خوان قانون آئين نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي در میزانو.

- مرجع: مجلس شورای اسلامی
- تاریخ تصویب: 1999-10-10T00:00:00.000Z
- وضعیت اعتبار: معتبر
- روش تأیید: بررسی مدیر حقوقی
- دوره تاریخی: پس از انقلاب
- صفحه HTML متعارف: /laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f

## مواد و بخش‌ها

### preamble — مقدمه

قانون آئين‌ نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي ‌ جهت مشاهده متن كامل "آيين نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي" منتشر شده توسط معاونت قوانين مجلس در دی ماه 1404 به شماره شناسنامه \(49296\) با عنوان "قانون آئين نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي \( نسخه منتشره معاونت قوانين،‌ اداره كل اسناد و تنقيح قوانين مجلس شوراي اسلامي،‌ دي ماه 1404 با اعمال آخرين اصلاحات و الحاقات\) " مراجعه نماييد مصوب 1378,07,18 با اصلاحات و الحاقات بعدي مبحث اول \- تشكيل و افتتاح مجلس ‌اول \- تشكيل مجلس

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/preamble.md)

### 1 — ماده 1

ماده 1 \- محل مجلس شوراي اسلامي ايران محل تشكيل اولين مجلس خبرگان است كه قانون اساسي ايران در آن به تصويب رسيده است و هيچ محل ديگري براي تشكيل جلسات عمومي رسميت ندارد مگر با تصويب دو سوم نمايندگان حاضر در مجلس\. تبصره \- در مواقع اضطراري كه اجتماع و تشكيل جلسات در محل رسمي ممكن نباشد، محل جديد تشكيل جلسات بايد رسماً از طرف هيأت رئيسه به اطلاع نمايندگان برسد\. ‌دوم \- افتتاح مجلس ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/1.md)

### 2 — ماده 2

ماده 2 \- نخستين جلسه هر دوره مجلس شوراي اسلامي طبق اصل شصت و پنجم \(65\) قانون اساسي با حضور حداقل دو سوم مجموع نمايندگان رسميت مي يابد\. در آغاز جلسه آيات \(35\) تا \(42\) سوره شوري تلاوت مي شود\. پس از قرائت پيام مقام معظم رهبري مراسم سوگند انجام و در پايان جلسه، نمايندگان به منظور بزرگداشت بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران حضرت امام خميني \(ره\) و شهيدان انقلاب اسلامي و اداي احترام و تجديد عهد با آنان در مرقد مطهر آن حضرت و بهشت زهرا حضور خواهند يافت\. ‌سوم \- تشريفات سوگند ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/2.md)

### 3 — ماده 3

ماده 3 \- نمايندگان حاضر در مجلس طبق اصل شصت و هفتم \(67\) قانون اساسي سوگند ياد مي كنند\. متن سوگندنامه توسط رئيس قرائت مي شود و نمايندگان به حالت اجتماع در حال قيام آن را تكرار و پس از انجام مراسم تحليف، سوگندنامه را امضاء مي كنند\. نمايندگان اقليت هاي ديني اين سوگند را با ذكر كتاب آسماني خود ياد خواهند كرد\. نمايندگاني كه در جلسه نخست شركت ندارند بايد در اولين جلسه رسمي كه حضور پيدا مي كنند سوگند را بجا آورند و ذيل سوگندنامه را امضاء كنند\. چهارم \- جايگاهها

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/3.md)

### 4 — ماده 4

ماده 4 \- جايگاه نمايندگان، پس از ارائه اعتبارنامه نمايندگان به مجلس به حكم قرعه تعيين مي شود و در دفتر مخصوص ثبت خواهد شد\. قرعه كشي هر شش ماه يكمرتبه تجديد مي شود\. نمايندگاني كه در قرعه قبل در قسمت جلو مجلس بوده اند به حكم قرعه در قسمت دوم مجلس استقرار خواهند يافت\. در دو رديف اول رئيس جمهور، معاونان و مشاوران او، اعضاي شوراي نگهبان و هيأت وزيران و معاونان امور مجلس و ديگر افراد مجاز طبق اين آيين نامه خواهند نشست و افراد مذكور بهيچوجه مجاز به نشستن در صندلي نمايندگان و يا تردد در محل استقرار …

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/4.md)

### 5 — ماده 5

ماده 5 \- خبرنگاران و تماشاچيان با داشتن كارت مخصوص همان جلسه و نيز مأمورين انتظامات مجلس در محل هاي مخصوص، حق حضور خواهند داشت و بايد در تمام مدت جلسه ساكت باشند و از هرگونه بي نظمي خودداري كنند\. در غير اينصورت با دستور رئيس، تالار جلسه را ترك مي نمايند\. در صورتي كه عمل آنان مستوجب تعقيبات كيفري بشود فرد خاطي با رعايت مقررات توسط مأمورين انتظامات مجلس توقيف و به مراجع صالحه تسليم خواهد شد\. تبصره 1 \- هر يك از نمايندگان مي تواند در هر جلسه براي حداكثر سه نفر كه به آنها اعتماد دارد، درخواست صد…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/5.md)

### 6 — ماده 6

ماده 6 \- حفظ انتظام وامنيت محوطه مجلس بعهده رئيس مجلس و در غياب او به عهده نواب رئيس است\. هيچ مقام و قوه اي بدون اجازه رئيس، حق مداخله در محوطه و امور مجلس را ندارد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/6.md)

### 7 — ماده 7

ماده 7 \- رئيس جمهور و معاونان او، وزيران به اجتماع يا به انفراد حق شركت در جلسات علني مجلس را دارند و مي توانند مشاوران خود را نيز همراه داشته باشند و رئيس قوه قضائيه براي شركت در مراسم تحليف رئيس جمهور در مجلس شركت مي كند و همچنين اعضاي شوراي نگهبان حق حضور در كليه جلسات رسمي مجلس را دارند و چنانچه طرح يا لايحه اي با قيد دو يا سه فوريت در دستور مجلس قرار گيرد اعضاء شوراي نگهبان بايد در آن جلسه شركت نمايند\. تبصره 1\- در صورتي كه مسؤولين اجرائي و قضائي از طرف رئيس مجلس براي دفاع و توضيح طرح و ي…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/7.md)

### 8 — ماده 8

ماده 8 \- حمل هر نوع اسلحه براي كساني كه وارد ساختمان اصلي مجلس مي شوند مطلقاً ممنوع است\. مبحث دوم \- تشكيلات قانونگذاري مجلس اول \- هيأت‌ هاي رئيسه مجلس الف \- هيأت رئيسه سني

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/8.md)

### 9 — ماده 9

ماده 9 \- مسن ترين فرد از نمايندگان حاضر به عنوان رئيس سني و فرد بعدي به عنوان نايب رئيس و دو نفر از جوانترين نمايندگان حاضر به سمت منشي معين مي شوند و در جايگاه هيأت رئيسه قرار مي گيرند\. در صورت تساوي سن، هيأت رئيسه سني با قيد قرعه از بين مسن ترين و جوانترين نمايندگان حاضر تعيين خواهد شد\. اعلام هيأت رئيسه سني با اداره كل قوانين مجلس است\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/9.md)

### 10 — ماده 10

ماده 10 \- وظايف هيأت رئيسه سني، اداره جلسه افتتاحيه، انجام مراسم تحليف، اقتراع شعب و اجراي انتخابات هيأت رئيسه موقت است\. ب \- هيأت رئيسه موقت ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/10.md)

### 11 — ماده 11

ماده 11 \- انتخاب هيأت رئيسه موقت در دومين جلسه علني مجلس انجام خواهد شد\. تركيب و طرز انتخاب آن مانند هيأت رئيسه دائم است، به جز اينكه اكثريت نسبي در انتخاب رئيس كافي خواهد بود\. هيأت رئيسه موقت بلافاصله پس از انتخاب، با متن سوگندنامه هيأت رئيسه دائم مراسم تحليف را بجاي خواهد آورد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/11.md)

### 12 — ماده 12

ماده 12 \- وظايف هيأت رئيسه موقت اداره جلسات مجلس تا زمان تأييد اعتبارنامه دو سوم نمايندگان و اجراي انتخابات هيأت رئيسه دائم و تمشيت امور اداري مجلس است\. ج \- هيأت رئيسه دائم

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/12.md)

### 13 — ماده 13

ماده 13 \- پس از تصويب اعتبارنامه حداقل دو سوم مجموع نمايندگان، هيأت رئيسه موقت اقدام به انتخاب هيأت رئيسه دائم مي كند، اعضاء هيأت رئيسه دائم براي يكسال انتخاب مي شوند\. مبناي تجديد انتخابات ساليانه، سالروز انتخابات هيأت رئيسه قبلي بوده و در صورتي كه با تعطيلات مصادف گردد در جلسه قبل از آن انجام مي گردد و مسووليت هيأت رئيسه جديد از سالروز انتخابات قبل تفويض خواهد گرديد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/13.md)

### 14 — ماده 14

ماده 14 \- هيأت رئيسه دائم مركب از رئيس، دو نايب رئيس، شش منشي و سه كارپرداز مي باشد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/14.md)

### 15 — ماده 15

ماده 15 \- انتخاب رئيس در نوبت اول با اكثريت مطلق آراء نمايندگان صاحب رأي است و انتخاب نواب رئيس، منشي ها و كارپردازان هر كدام جداگانه و با اكثريت نسبي و رأي مخفي و با ورقه خواهد بود\. در صورتي كه در انتخاب رئيس در نوبت اول اكثريت مطلق حاصل نشود، در نوبت دوم اكثريت نسبي كافي خواهد بود\. تبصره 1 \- چنانچه آراء براي رئيس، نواب رئيس، منشي ها، كارپردازان با يكديگر برابر باشد، حسب مورد به قيد قرعه تعيين مي شوند\. تبصره 2 – در صورتي به فرد غايب در جلسه مي توان رأي داد كه قبل از تشكيل جلسه مربوط به انت…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/15.md)

### 16 — ماده 16

ماده 16 \- قبل از اخذ رأي براي هيأت رئيسه، اسامي داوطلبان به ترتيب وصول به هيأت رئيسه بدون بحث در جلسه علني اعلام خواهد شد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/16.md)

### 17 — ماده 17

ماده 17 \- اعضاء هيأت رئيسه دائم، پس از انتخاب، در حضور نمايندگان به ترتيب زير سوگند ياد مي كنند و موظف به رعايت دقيق مفاد آن مي باشند\. بسم الله الرحمن الرحيم «من به عنوان عضو هيأت رئيسه مجلس شوراي اسلامي در برابر قرآن مجيد به خداوند قادر متعال سوگند ياد مي كنم كه حداكثر توان خود را براي اجراء آيين نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي با مراعات بي طرفي كامل در انجام وظايف بكار گيرم و از هرگونه اقدام مخالف آيين نامه اجتناب نمايم\.»

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/17.md)

### 18 — ماده 18

ماده 18 \- نواب رئيس به ترتيب تعداد آراء به عنوان نايب رئيس اول و نايب رئيس دوم و در صورت تساوي آراء با قيد قرعه انتخاب مي شوند و در غياب رئيس مجلس به ترتيب، وظايف و اختيارات او را بر عهده خواهند داشت\. تبصره \- رئيس مجلس مي تواند حتي هنگام حضور خود، اداره جلسه رسمي را به ترتيب به عهده نواب رئيس بگذارد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/18.md)

### 19 — ماده 19

ماده 19 \- اگر رئيس مجلس پيش از انقضاي مدت از رياست استعفاء دهد يا فوت شود نواب رئيس به ترتيب تقدم، جلسه را منعقد مي سازند و متن استعفاء نامه را قرائت يا فوت را اعلام مي دارند\. در مورد فوت به احترام متوفي جلسه ختم مي شود و در هر صورت در جلسه بعد نايب رئيس جلسه را تشكيل مي دهد و رئيس جديد طبق آيين نامه داخلي مجلس انتخاب مي شود\. در مورد استعفاء بعد از اعلام و قرائت متن استعفاء نامه در مجلس و استماع توضيحات رئيس مستعفي و مذاكراتي كه نمايندگان لازم بدانند، چنانچه استعفاء پس گرفته نشود، انتخاب رئيس…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/19.md)

### 20 — ماده 20

ماده 20 \- هيچيك از اعضاء هيأت رئيسه مجلس نمي تواند به عضويت كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس انتخاب شود و درصورتي كه هر يك از اعضاء اين كميسيون به عضويت هيأت رئيسه انتخاب گردند از كميسيون مستعفي شناخته شده و مطابق مراتب منظور در اين آيين نامه نسبت به تعيين كميسيون جديد اقدام خواهند نمود و همچنين نمي توانند به عنوان رئيس يا مخبر كميسيون هاي مجلس انتخاب گردند و در صورتي كه رئيس يا مخبر كميسيون ها به عضويت هيأت رئيسه انتخاب گردند از سمت خود در كميسيون مستعفي شناخته مي شوند\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/20.md)

### 21 — ماده 21

ماده 21 \- وظايف و اختيارات رئيس مجلس عبارتند از \: 1 \- اداره جلسات مجلس به شرح مواد اين آيين نامه\. 2 \- نظارت بر كليه امور اداري، مالي، استخدامي و سازماني مجلس\. 3 \- امضاي كليه احكام استخدامي بر اساس آيين نامه استخدامي كاركنان مجلس و ساير قوانين و مقررات\. 4 \- امضاي كليه نامه هاي مربوط به امور قانون گذاري و پارلماني مجلس\. 5 \- حضور در نهادهاي قانوني كه رئيس مجلس عضو آنها است\. 6 \- ارائه گزارش كامل از تصميمات و اقدامات هيأت رئيسه در رابطه با مسائل مختلف مربوط به مجلس و واحدهاي تابعه آن هر …

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/21.md)

### 22 — ماده 22

ماده 22 \- وظايف منشيان عبارتند از\: 1 \- مراقبت در ضبط و تحرير صورت مذاكرات و چاپ و توزيع آنها\. 2 \- قرائت طرحها و لوايح، پيشنهادها، نوشته ها و مطالبي كه بايد به اطلاع مجلس برسد\. 3 \- تنظيم پيشنهادهاي واصله از طرف نمايندگان به ترتيب وصول با قيد شماره\. 4 \- ترتيب اجازاتي كه نمايندگان در جلسه براي نطق مي خواهند، با رعايت حق تقدم و قيد شماره ترتيب\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/22.md)

### 23 — ماده 23

ماده 23 \- وظايف و اختيارات هيأت رئيسه عبارتند از\: 1 \- مسؤوليت كليه امور اداري، مالي، استخدامي و سازماني مجلس\. 2 \- تصويب بودجه پيشنهادي ساليانه مجلس و ارجاع آن به كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس جهت طي مراحل قانوني\. 3\- مشاركت در تصويب حقوق مالي نمايندگان طبق اين آيين نامه\. 4 \- انتظام و حفظ انضباط جلسات مجلس\. 5 \- نظارت بر انجام امور مربوط به گزارشها و چاپ و توزيع آنها\. 6 \- تهيه و تنظيم برنامه هفتگي مجلس\. 7 \- مسؤوليت و نظارت بر رعايت اوقات و مهلت هاي قانوني مذكور در اين آيين نا…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/23.md)

### 24 — ماده 24

ماده 24 \- رئيس مجلس و ساير اعضاي هيأت رئيسه در مورد انجام وظايف محوله در اين آيين نامه در برابر مجلس مسؤوليت مشترك دارند\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/24.md)

### 25 — ماده 25

ماده 25 – هرگاه نمايندگان به كيفيت اداره جلسات يا ساير امور مجلس و نحوه ايفاي وظايف رئيس يا ساير اعضاء هيأت رئيسه معترض باشند، مي توانند طي تقاضاي كتبي با امضاي حداقل بيست و پنج نفر و يا به درخواست كميسيون تدوين آيين نامه داخلي مجلس از هيأت رئيسه، تشكيل هيأت رسيدگي به اعتراضات، مركب از رؤساي كميسيونهاي تخصصي و هيأت رئيسه و اعضاء كميسيون تدوين آيين نامه داخلي مجلس را درخواست نمايند\. هيأت رئيسه مكلف است ظرف مدت سه روز نسبت به تشكيل هيأت رسيدگي به اعتراضات، اقدام نمايد\. هيأت اخير مكلف است ظرف ده …

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/25.md)

### 26 — ماده 26

ماده 26 \- پس از انجام مراسم تحليف، نمايندگان به حكم قرعه بطور مساوي به پانزده شعبه تقسيم مي شوند و افراد باقيمانده به ترتيب از شعبه اول به بعد، يك يك به شعب افزوده مي شوند\. نمايندگاني كه بعداً سوگند ياد مي كنند به حكم قرعه به عضويت شعبي كه كسري دارند پذيرفته مي شوند\. هر شعبه داراي يك رئيس، دو نايب رئيس، يك مخبر و دو منشي خواهد بود كه جداگانه با رأي مخفي با ورقه و با اكثريت نسبي بيش از يك سوم كل اعضاء شعبه، انتخاب مي شوند و در صورت تساوي به حكم قرعه عمل خواهد شد\. نتيجه انتخابات با ذكر آراء طي …

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/26.md)

### 27 — ماده 27

ماده 27 \- هر يك از شعب براي تمام دوره نمايندگي رسميت دارند و وظايف و اختيارات آنها عبارتند از\: 1\- رسيدگي به اعتبارنامه ها\. 2\- تعيين اعضاي كميسيون تحقيق\. 3\- تعيين اعضاي كميسيون تدوين آيين نامه داخلي مجلس\. 4\- بررسي و تشخيص صلاحيت نامزدهاي عضويت در كميسيون هاي تخصصي مجلس\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/27.md)

### 28 — ماده 28

ماده 28 \- هر يك از شعب موظفند صورتجلسات خود را با قيد اسامي حاضرين و غايبين و تأخيركنندگان به وسيله دبير شعبه تنظيم و تقديم هيأت رئيسه مجلس نمايند\. ب \- كميسيون ها

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/28.md)

### 29 — ماده 29

ماده 29 \- مجلس داراي كميسيون هاي خاص شامل كميسيون تحقيق، تدوين آيين نامه داخلي مجلس، اصل نودم \(90\)، و كميسيون هاي تخصصي با محدوده وظايف مشخص به شرح مواد اين آيين نامه خواهد بود\. تعداد اعضاء كميسيون تحقيق و كميسيون تدوين آيين نامه داخلي مجلس هر كدام پانزده نفر و ساير كميسيون هاي خاص و تخصصي بنا به تشخيص هيأت رئيسه و رؤساي شعب داراي حداقل نوزده و حداكثر بيست و سه نفر عضو خواهند بود\. كميسيونهاي خاص 1 \- كميسيون تحقيق

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/29.md)

### 30 — ماده 30

ماده 30 \- به منظور بررسي اعتبارنامه هايي كه توسط شعب مورد تأييد قرار نگرفته و يا از سوي نمايندگان مورد اعتراض واقع شده است هر يك از شعب موظفند پس از تعيين هيأت رئيسه خود، بلافاصله دو نفر از اعضاي خود را كه آگاهي بيشتري به مسائل حقوقي داشته و از صلاحيت لازم برخوردار باشند به عنوان اعضاي اصلي و علي البدل كميسيون تحقيق انتخاب نمايند و نتيجه را به هيأت رئيسه گزارش تا در جلسه علني قرائت گردد\. 2 \- كميسيون تدوين آيين‌ نامه داخلي مجلس

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/30.md)

### 31 — ماده 31

ماده 31 \- هر شعبه يك نفر ديگر از اعضاء خود را كه واجد صلاحيت باشد براي تشكيل كميسيون تدوين آيين‌ نامه داخلي مجلس معين و نتيجه را‌به مجلس گزارش خواهد كرد\. اين كميسيون طرحهاي مربوط به مواد آيين‌ نامه داخلي مجلس را رسيدگي كرده و نظر خود را به مجلس گزارش مي‌ نمايد‌ تا مطابق آيين‌ نامه مورد بررسي قرار گيرد\. 3 \- كميسيون اصل نودم \(90\) قانون اساسي

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/31.md)

### 32 — ماده 32

ماده 32 \- به منظور اجراي اصل نودم \(90\) قانون اساسي كميسيوني بنام كميسيون اصل نودم \(90\) قانون اساسي تشكيل مي گردد تا طبق قوانين مصوب مربوط به خود اداره و انجام وظيفه نمايد\. 4 \- كميسيون هاي تخصصي

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/32.md)

### 33 — ماده 33

ماده 33 \- هر يك از كميسيون‌ هاي تخصصي مجلس كه مطابق اين آيين‌ نامه تشكيل مي‌ گردند در محدوده تخصصي خود داراي وظايف و اختياراتي‌ به شرح زير مي‌ باشند\: 1 \- بررسي، اصلاح و تكميل طرح‌ ها و لوايح قانوني و ارائه گزارش به مجلس شوراي اسلامي\. 2 \- رسيدگي به طرح‌ هاي تحقيق و تفحص و انجام آن پس از تصويب مجلس شوراي اسلامي\. 3 \- رسيدگي به لوايح بودجه ساليانه كل كشور\. 4 \- بررسي و اظهارنظر در مورد لوايح برنامه‌ هاي توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي كشور\. 5 \- بررسي چگونگي اجرا و نتايج حاصله از اجراي قوانين مصوب …

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/33.md)

### 34 — ماده 34

ماده 34 \- كميسيون آموزش و تحقيقات براي انجام وظايف محوله در محدوده آموزش و پرورش عمومي، آموزش فني و حرفه اي، آموزش عالي، تحقيقات و فن آوري، مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/34.md)

### 35 — ماده 35

ماده 35 \- كميسيون اجتماعي براي انجام وظايف محوله در محدوده امور اداري و استخدامي، كار، اشتغال، روابط كار و تعاون مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/35.md)

### 36 — ماده 36

ماده 36 \- كميسيون اقتصادي براي انجام وظايف محوله در محدوده اقتصاد و دارائي، بازرگاني داخلي، بازرگاني خارجي مطابق ضوابط اين آيين‌ نامه تشكيل مي‌ شود\. ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/36.md)

### 37 — ماده 37

ماده 37 \- كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي براي انجام وظايف محوله در محدوده سياست و روابط خارجي، سياست داخلي، شوراها، شهرداريها، اطلاعات و امنيت داخلي، دفاع و امنيت خارجي و ثبت احوال مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/37.md)

### 38 — ماده 38

ماده 38 \- كميسيون انرژي براي انجام وظايف محوله درمحدوده نفت، گاز، برق، سدها و نيروگاههاي آبي و برقي، انرژي اتمي و انرژي‌هاي نو‌ مطابق ضوابط اين آيين‌ نامه تشكيل مي‌ شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/38.md)

### 39 — ماده 39

ماده 39 \- كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات براي انجام وظايف محوله در محدوده برنامه، بودجه، نظارت برنامه و بودجه و ديوان محاسبات و امور مالي مجلس و آمار و خدمات عمومي فني مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود\. تبصره \- كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات علاوه بر انجام وظايف تخصصي در ماده \(33\) و \(38\) موظف است نسبت به امور زير اقدام‌ نمايد\: 1 \- نظارت و مراقبت بر اجراي مقررات بودجه و امور مالي مجلس و نحوه هزينه كردن آن\. 2 \- رسيدگي به عملكرد بودجه ساليانه مجلس و ارائه گزارش آن حداكثر تا پايان…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/39.md)

### 40 — ماده 40

ماده 40 \- كميسيون بهداشت و درمان براي انجام وظايف محوله در محدوده بهداشت، درمان، امداد، بهزيستي، تأمين اجتماعي و بيمه هاي اجتماعي و هلال احمر مطابق ضوابط اين آيين نامه تشكيل مي شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/40.md)

### 41 — ماده 41

ماده 41 \- كميسيون صنايع و معادن براي انجام وظايف محوله درمحدوده صنايع، پست، مخابرات، معادن، پتروشيمي، صنايع هوافضا و ارتباطات‌ مطابق ضوابط اين آيين‌ نامه تشكيل مي‌ شود\. ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/41.md)

### 42 — ماده 42

ماده 42 \- كميسيون عمران براي انجام وظايف محوله در محدوده راه و ترابري، مسكن، عمران شهري و عمران روستايي مطابق ضوابط اين‌ آيين‌ نامه تشكيل مي‌ شود\. ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/42.md)

### 43 — ماده 43

ماده 43 \- كميسيون فرهنگي براي انجام وظايف محوله در محدوده فرهنگ و هنر، ارشاد و تبليغات، صدا و سيما و ارتباطات جمعي، تربيت بدني‌ و جوانان و زنان و خانواده مطابق ضوابط اين آيين‌ نامه تشكيل مي‌ شود\. ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/43.md)

### 44 — ماده 44

ماده 44 \- كميسيون قضائي و حقوقي براي انجام وظايف محوله در محدوده قضائي و حقوقي مطابق ضوابط اين آيين‌ نامه تشكيل مي‌ شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/44.md)

### 45 — ماده 45

ماده 45 \- كميسيون كشاورزي، آب و منابع طبيعي براي انجام وظايف محوله در محدوده كشاورزي، منابع آب، دام و طيور، شيلات، محيط زيست‌ و هواشناسي مطابق ضوابط اين آيين‌ نامه تشكيل مي‌ شود\. 5 \- مقررات مشترك كميسيون‌ ها

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/45.md)

### 46 — ماده 46

ماده 46 \- به‌ منظور آشنايي نمايندگان با سوابق تحصيلي و كاري يكديگر اداره كل قوانين موظف است قبل از تشكيل شعب براي تعيين اعضاي‌ كميسيون‌ ها، اسامي نمايندگان به همراه تحصيلات \(‌مستند\) و تجربه و سابقه عضويت در كميسيون‌ ها \(‌در صورتي كه سابقه نمايندگي داشته باشند\) را‌ تكثير و در اختيار نمايندگان قرار دهد\. تشخيص صلاحيت اعضاء هر شعبه براي عضويت در كميسيون‌ هاي مجلس بر اساس پيشنهاد نماينده و رأي‌اكثريت نسبي اعضاء شعبه خواهد بود\. هر نماينده ملزم است براي عضويت در يك كميسيون، حداقل دو كميسيون را به ترتيب ا…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/46.md)

### 47 — ماده 47

ماده 47 \- هيأت رئيسه پس از دريافت گزارش بدوي شعب دربارة نامزدهاي كميسيون هاي مجلس اين گزارش را تكثير و در ميان نمايندگان توزيع مي نمايد\. چهل و هشت ساعت پس از اين توزيع، شعب مجدداً تشكيل جلسه مي دهند و با توجه به گزارش منتشر شده و بررسي همه اولويتها، دوباره نامزدهاي خود را براي هر كميسيون انتخاب و به هيأت رئيسه گزارش مي دهند\. در صورتي كه تعداد افراد معرفي شده از طرف شعب براي هر كميسيون بيش از تعداد لازم باشد مجموع افراد معرفي شده براي هر كميسيون با دعوت يكي از نواب رئيس تشكيل جلسه مي دهند تا در…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/47.md)

### 48 — ماده 48

ماده 48 \- هريك از كميسيون هاي تخصصي مجلس موظف است از ميان اعضاي خود كميته و يا كميته هاي فرعي متناسب با موضوعات مربوط تشكيل دهد\. كميته هاي فرعي داراي يك رئيس، يك نايب رئيس و يك منشي خواهند بود كه توسط اعضاي همان كميته انتخاب مي گردند\. مصوبات كميته هاي فرعي بعد از تصويب در كميسيون رسميت خواهد داشت\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/48.md)

### 49 — ماده 49

ماده 49 \- پس از انتخاب اعضاي كميسيون ها، هر كميسيون به رياست مسن ترين عضو و با حضور حداقل دو سوم اعضاء خود منعقد و فوراً يك رئيس، دو نايب رئيس، يك مخبر و دو منشي با رأي مخفي با ورقه با اكثريت نسبي به مدت يكسال انتخاب مي نمايد\. تبصره \- اداره كل قوانين موظف است در شروع كار هر دوره مجلس سوابق كاري و ميزان تحصيلات اعضاي هر كميسيون را قبل از انتخاب هيأت‌ رئيسه آن كميسيون در اختيار اعضاء قرار دهد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/49.md)

### 50 — ماده 50

ماده 50 \- مناط اعتبار براي رسميت جلسه كميسيون ها حضور حداقل دو سوم اعضاء مي باشد\. مصوبات كميسيون با اكثريت مطلق آراء عدة حاضر خواهد بود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/50.md)

### 51 — ماده 51

ماده 51 \- هر نماينده هر شش ماه مي تواند پس از گذشت شش ماه از آغاز كار هر دوره مجلس از طريق هيأت رئيسه تقاضاي تغيير كميسيون را بنمايد\. اين تغيير و انتقال با موافقت اكثريت اعضاء كميسيون هاي ذي ربط انجام مي پذيرد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/51.md)

### 52 — ماده 52

ماده 52 \- هيأت رئيسه مجلس حداقل يك نفر از كارشناسان باتجربه و مناسب مجلس را به عنوان دبير در اختيار هر كميسيون قرار مي دهد تا نسبت به امور كارشناسي و اداري مربوطه از قبيل ارتباط با هيأت رئيسه و ادارات مجلس و كميسيون ها و تنظيم و توزيع مراسلات، ضبط مذاكرات، بايگاني اوراق و پرونده ها، تسريع جريان امور دفتري و تهيه صورتجلسات و ساير امور اداري اقدام نمايد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/52.md)

### 53 — ماده 53

ماده 53 \- گزارش عملكرد كميسيون ها بايستي هر ماه يكبار به هيأت رئيسه مجلس داده شود تا به نحو مقتضي به اطلاع نمايندگان برسد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/53.md)

### 54 — ماده 54

ماده 54 – در صورتي كه نمايندگان از طرف كميسيون براي اداي توضيح در زمينه سؤال و يا پيشنهاد خود دعوت شوند موظف به شركت خواهند بود و عدم شركت بدون عذر موجه به منزله انصراف از طرح سؤال و يا پيشنهاد خواهد بود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/54.md)

### 55 — ماده 55

ماده 55 \- تمام اسناد و اوراق مربوط به اموري كه بايد در كميسيون ها بررسي شود از طرف هيأت رئيسه به آن كميسيون ارجاع مي شود\. نمايندگان مي توانند آن اسناد را ملاحظه كنند، اسناد مزبور نبايد از كميسيون خارج گردد\. اين اسناد به انضمام اسناد مذاكرات و اقدامات جاري كميسيون در محل كميسيون بايگاني و در پايان هر دوره به بايگاني مجلس منتقل مي شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/55.md)

### 56 — ماده 56

ماده 56 \- پس از آنكه مجلس در باره طرح يا لايحه‌ اي رأي نهايي داد، اسناد و اوراق و صورتجلسات مربوط به ‌آن، در اداره كل قوانين مجلس‌ بايگاني مي‌ شود\. 6 \- ساير مقررات ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/56.md)

### 57 — ماده 57

ماده 57 \- هر نماينده به جز رئيس مجلس، ملزم است عضويت يكي از كميسيون هاي تخصصي را بپذيرد و در صورت تمايل مي تواند در كميسيون هاي ديگر مجلس، با حق اظهارنظر و بدون حق رأي شركت كند\. تبصره \- عضويت در كميسيون هاي تحقيق و تدوين آئين نامه داخلي مجلس مانع از عضويت در كميسيون ديگر نخواهد بود\. 7 \- كميسيون مشترك

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/57.md)

### 58 — ماده 58

ماده 58 \(اصلاحي 27ˏ03ˏ1380\)\- در مورد طرح ها و لوايحي كه به تشخيص هيأت رئيسه به دو يا چند كميسيون ارتباط اساسي داشته باشند، كميسيون مشترك تشكيل مي گردد\. تعداد اعضاء كميسيون مشترك بيست و سه نفر مي باشد\. تعيين سهم هر كميسيون به وسيله هيأت رئيسه مجلس و انتخاب آنان توسط كميسيون ذي ربط مي باشد\. كميسيون مشترك در انتخاب هيأت رئيسه و ارائه گزارش و ساير مقررات مانند ديگر كميسيون ها اقدام مي نمايد\. 8 \- كميسيون ويژه

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/58.md)

### 59 — ماده 59

ماده 59 \- در مسائل مهم و استثنائي كه براي كشور پيش مي آيد و در اين خصوص تشكيل كميسيون ويژه اي براي رسيدگي و تهيه گزارش ضرورت پيدا مي كند، به پيشنهاد حداقل پانزده نفر از نمايندگان و تصويب مجلس، اين كميسيون تشكيل مي شود\. اعضاي كميسيون ويژه كه هفت تا پانزده نفر بنا به نظر پيشنهاد دهندگان خواهند بود، مستقيماً در جلسه علني توسط نمايندگان با رأي مخفي و اكثريت نسبي انتخاب خواهند شد\. هيأت رئيسه كميسيون ويژه همانند ديگر كميسيون ها انتخاب خواهد شد\. مبحث سوم \- تشكيلات اداري و پشتيباني مجلس اول \- امور …

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/59.md)

### 60 — ماده 60

ماده 60 \- كليه امور اداري مجلس اعم از مالي، استخدامي، سازماني، خدماتي و ساير امور اجرائي به عهدة هيأت رئيسه است كه بر طبق قوانين خاص مصوب مجلس توسط رئيس سازمان اداري تحت نظر رئيس مجلس اداره مي شود\. تبصره \- رئيس سازمان اداري به وسيلة كارپردازان پيشنهاد و پس از تصويب هيأت رئيسه با ابلاغ رئيس مجلس تعيين مي گردد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/60.md)

### 61 — ماده 61

ماده 61 \- وظايف كارپردازان عبارتند از\: 1 \- تنظيم برنامه ها و سياستهاي مالي، استخدامي، خدماتي، تبليغي و انتظامات مجلس و ارائه آن به رئيس مجلس جهت طي مراحل بعدي\. 2 \- نظارت بر عملكرد رئيس سازمان و نحوه اجراي مصوبات هيأت رئيسه\. 3 \- نظارت بر روند تهيه و پيشنهاد بودجه ساليانه مجلس و پيگيري مراحل بعدي آن\. 4 \- نظارت بر حفظ اداره و ثبت ابنيه و اموال و مؤسسات مجلس\. 5 \- نظارت بر عملكرد مركز پژوهشها، مركز اسناد، كتابخانه و موزه مجلس كه طبق قوانين مربوط به خود تشكيل گرديده اند\. 6 \- پيگيري مشكلات…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/61.md)

### 62 — ماده 62

ماده 62 \- سازمان اداري مجلس همه ساله بودجه سال بعد مجلس را در مهلت قانوني تهيه و پس از طي مراحل اظهارنظر و تصويب هيأت رئيسه و كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس شوراي اسلامي از طريق رئيس مجلس جهت طي مراحل قانوني براي دولت ارسال مي دارد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/62.md)

### 63 — ماده 63

ماده 63 \- به منظور برقراري امكان ملاقات و ارتباط مردم با نمايندگان در مركز و حوزه هاي انتخابيه، هيأت رئيسه مجلس شوراي اسلامي موظف است با استفاده از ساختمان ها و امكانات موجود و اعتبارات مصوب، زمينه رابطه مردم با نمايندگان را فراهم سازد\. مبحث چهارم \- حضور اعضاي قوه مجريه و شوراي نگهبان در مجلس ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/63.md)

### 64 — ماده 64

ماده 64 \- در صورتي كه نمايندگان لازم بدانند بنا به پيشنهاد رئيس مجلس و يا پانزده نفر از نمايندگان و تصويب مجلس شوراي اسلامي، وزراء مكلف به حضور در مجلس مي باشند و هرگاه تقاضا كنند و مطلبي داشته باشند، مطالب آنان استماع مي شود\. مبحث اول \- رسيدگي به اعتبارنامه نمايندگان

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/64.md)

### 65 — ماده 65

ماده 65 \- شعب به موجب جدول حوزه هاي انتخابي مجلس شوراي اسلامي كه بر اساس حروف الفبا از طرف اداره كل قوانين مجلس با نظارت هيأت رئيسه تنظيم و توزيع مي شود، رسيدگي به اعتبارنامه ها را شروع و نسبت به مداركي كه در شوراي نگهبان مورد رسيدگي قرار نگرفته و يا پس از رسيدگي شوراي نگهبان بدست آمده است اتخاذ تصميم خواهد نمود و گزارش تصويب يا رد آن را از طريق هيأت رئيسه به مجلس تقديم مي دارند\. هر شعبه براي تسريع در كار مي تواند يك يا چند شعبه فرعي تعيين كند كه اعضاي آن با قيد قرعه از بين منتخبين آن شعبه تعي…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/65.md)

### 66 — ماده 66

ماده 66 \- هيأت رئيسه موظف است فهرست اعتبارنامه هاي ارجاعي به شعب را تكثير و در اختيار نمايندگان قرار دهد\. چنانچه نماينده اي به هر يك از اعتبارنامه ها معترض باشد، حداكثر ظرف مدت سه روز از تاريخ انتشار فهرست فوق الذكر اعتراض خود را كتباً به شعبه مربوطه تقديم مي دارد\. شعبه موظف است حداقل بيست و چهار ساعت قبل از بررسي هر اعتبارنامه از معترضين جهت توضيح اعتراض خود دعوت به عمل آورد\. تبصره – در صورت عدم حضور معترض يا معترضين در شعبه، حق طرح اعتراض در جلسه علني را نخواهند داشت مگر آنكه عدم حضور آنان …

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/66.md)

### 67 — ماده 67

ماده 67 \- هيچ شعبه اي نمي تواند تقديم گزارش خود را بيش از دوازده روز از تاريخ دريافت پرونده به تعويق اندازد\. در صورتي كه تأخير به حكم ضرورت پيش آمده باشد، رئيس و در غياب او نايب رئيس شعبه مكلف است هيأت رئيسه مجلس را مطلع سازد\. هرگاه هيأت رئيسه علت را موجه دانست، موضوع را دوباره به همان شعبه و در غير اين صورت به شعبه بعد ارجاع مي نمايد كه ظرف ده روز پس از دريافت پرونده، گزارش دهد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/67.md)

### 68 — ماده 68

ماده 68 \- گزارش هر يك از شعب درباره تأييد يا رد اعتبارنامه ها بدون ذكر دليل در مجلس قرائت مي شود\. در صورتي كه گزارش شعبه مبني بر رد اعتبارنامه باشد و يا اينكه معترضين بر اعتبار خود باقي باشند، اعتبارنامه به كميسيون تحقيق ارجاع خواهد شد\. در غير اين صورت اعتبارنامه مصوب تلقي گرديده و رئيس مجلس تصويب آن را اعلام مي نمايد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/68.md)

### 69 — ماده 69

ماده 69 \- كميسيون تحقيق ظرف حداكثر پانزده روز به دلائل و توضيحات كتبي شعب و معترضين \(‌كه بايد ظرف پنج روز از تاريخ ارجاع ‌اعتبارنامه به كميسيون، به آن كميسيون فرستاده باشند\) رسيدگي مي‌ كند و پس از استماع و بررسي توضيحات شفاهي معترضين و مدافعات كتبي يا‌ حضوري نماينده مورد اعتراض، نظر خود را به مجلس ارسال مي دارد\. ‌در صورت عدم حضور عمدي نماينده مورد اعتراض در كميسيون و يا عدم ارسال مدافعات كتبي كميسيون مي‌ تواند بدون استماع مدافعات وي نظر‌ خود را به مجلس ارسال دارد\. ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/69.md)

### 70 — ماده 70

ماده 70 \- چنانچه اعتبارنامه نماينده اي از طرف شعبه يا نماينده اي مورد اعتراض قرار گرفته و به كميسيون تحقيق احاله شده باشد نظر كميسيون‌ مذكور در مجلس قرائت مي‌ شود\. اگر گزارش كميسيون تحقيق مبني بر رد اعتبارنامه باشد مخبر كميسيون ادله رد اعتبارنامه را توضيح مي‌ دهد\. در‌ صورتي كه گزارش مبني بر تأييد صحت اعتبارنامه باشد و يا در موعد مقرر گزارش ندهد، ابتدا مخبر شعبه معترض، ادله رد اعتبارنامه را توضيح مي‌ دهد‌و نماينده معترض حداكثر به مدت نيم ساعت در رد اعتبارنامه صحبت مي‌ كند و در صورتي كه معترضان متعدد …

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/70.md)

### 71 — ماده 71

ماده 71 \- چنانچه نماينده بدون عذر موجه \(به تشخيص هيأت رئيسه\) تا ده روز پس از ابلاغ به وي براي دفاع از صحت اعتبارنامه خود در جلسه حاضر نشود، مجلس با استماع گزارش كميسيون تحقيق و صحبت معترض وارد رأي گيري مي شود\. تبصره \- در صورتي كه نماينده يا نمايندگان معترض به دلائل موجه در جلسه حضور نداشته باشند مي توانند با اطلاع قبلي هيأت رئيسه، دلائل اعتراض خود را كتباً به نماينده ديگري تحويل تا توسط او در مجلس قرائت گردد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/71.md)

### 72 — ماده 72

ماده 72 \- اگر كميسيون تحقيق ظرف پانزده روز نظر خود را به مجلس اعلام نكرد، نماينده اي كه اعتبارنامه اش مورد اعتراض واقع گرديده، مي تواند طرح اعتبارنامه خود را همراه با ارائه دلايل عدم گزارش كميسيون تحقيق، از مجلس درخواست بنمايد\. همچنين پانزده نفر از نمايندگان هم مي توانند چنين تقاضايي را از مجلس بنمايند\. هيأت رئيسه موظف است در اولين فرصت اين درخواست را در مجلس مطرح نمايد\. پس از استماع توضيح كميسيون، مجلس در اين مورد تصميم مي گيرد\. در صورت موجه بودن علت تأخير، مجلس مي تواند مهلت را تا پانزده …

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/72.md)

### 73 — ماده 73

ماده 73 \- اخذ رأي نسبت به اعتبارنامه مورد اعتراض مخفي و با ورقه مخصوص خواهد بود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/73.md)

### 74 — ماده 74

ماده 74 \- نمايندگاني كه هنوز اعتبارنامه آنان به تصويب نرسيده حق دادن رأي به جز در مورد اعتبارنامه نمايندگان و همچنين حق حضور در شعبه يا كميسيون تحقيق، هنگام رسيدگي به اعتبارنامه خود را ندارند\. در صورتي كه از طرف شعبه يا كميسيون يا با تقاضاي خود براي اداي توضيحات دعوت شوند، حق رأي نخواهند داشت ولي حق اظهارنظر دارند\. مبحث دوم \- حقوق و تعهدات نمايندگان اول \- مصونيت نمايندگان

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/74.md)

### 75 — ماده 75

ماده 75 \- بر طبق اصل هشتاد و ششم \(86\) قانون اساسي نمايندگان مجلس در مقام ايفاي وظايف نمايندگي در اظهارنظر خود كاملاً آزادند و نمي توان آنها را به سبب نظراتي كه در مجلس اظهار كرده اند يا آرائي كه در مقام ايفاي وظايف خود داده اند تعقيب يا توقيف كرد و يا از حقوق اجتماعي محروم نمود\. تبصره \- وظايف نمايندگي شامل نطق قبل از دستور، بحثهاي داخل دستور، بحثهاي جلسات كميسيون ها، اظهار نظراتي كه براي اعمال اصل هشتاد و چهارم \(84\) قانون اساسي انجام مي شود و ساير موارد نظارتي و قانوني است\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/75.md)

### 76 — ماده 76

ماده 76 \- چنانچه به تشخيص هيأت رئيسه نماينده اي در سخنان خود در جلسه علني به كسي نسبت ناروا داده و يا هتك حرمت نمايد فرد مزبور مي تواند در دفاع از خود، به صورت مكتوب به اتهام وارده پاسخ گويد\. پاسخ ارسالي در صورتي كه بيش از دو برابر اصل مطلب اظهار شده نبوده و متضمن توهين و افترا نباشد، در اولين فرصت در جلسه علني قرائت خواهد شد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/76.md)

### 77 — ماده 77

ماده 77 \- اگر در ضمن مذاكره صريحاً يا تلويحاً نسبت سوئي به يكي از نمايندگان داده شود يا عقيده و اظهار او را بر خلاف جلوه دهند و نماينده مذكور براي رد آن نسبت به رفع اشتباه در همان جلسه يا در جلسه بعد اجازه نطق بخواهد بدون رعايت نوبت تا ده دقيقه اجازه نطق داده مي شود\. ‌دوم \- تعهدات نمايندگان

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/77.md)

### 78 — ماده 78

ماده 78 \- نمايندگان براساس مسؤوليت نمايندگي، متعهد و ملتزم به حفظ حيثيات مجلس و نمايندگان و رعايت نظم و نوبت و اجراء آيين نامه داخلي مي باشند\. در مواردي كه نماينده اي رعايت تعهدات فوق را ننمايد اقدامات ذيل به ترتيب از طرف رئيس به عمل خواهد آمد \: 1 \- تذكر شفاهي در جلسه علني\. 2 \- اخطار در جلسه علني\. 3 \- احضار و توبيخ متخلف در جلسه هيأت رئيسه\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/78.md)

### 79 — ماده 79

ماده 79 \- رئيس جلسه نسبت به نمايندگاني كه از موضوع مذاكره خارج مي شوند و يا بدون اجازه صحبت مي كنند وهمچنين نسبت به نمايندگاني كه به واسطه عدم رعايت آيين نامه داخلي يا به انحاء ديگر رعايت نظامات مجلس را نمي نمايند تذكر مي دهد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/79.md)

### 80 — ماده 80

ماده 80 \- در صورتي كه رئيس به يكي از نمايندگان دوبار تذكر داد و نماينده مجدداً از حدود نظم خارج گرديد، رئيس به او اخطار مي كند\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/80.md)

### 81 — ماده 81

ماده 81 \- توبيخ كه سبب درج در پرونده و گزارش در مجلس مي شود در موارد ذيل اجراء مي گردد\: 1 \- در صورتي كه نماينده اي پس از اخطار در همان جلسه از حدود نظم خارج شود\. 2 \- در صورتي كه نماينده اي ظرف مدت يك ماه چهار مرتبه در جلسات متوالي يا شش مرتبه در مجموع مورد تذكر واقع شده باشد\. 3 \- كساني كه بيش از سه جلسه متوالي يا در مجموع پنج جلسه در يك ماه تأخير غيرمجاز داشته باشند\. سوم \- حقوق نمايندگان

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/81.md)

### 82 — ماده 82

ماده 82 \- مقرري نمايندگان بر اساس قانون نظام هماهنگ پرداخت كاركنان دولت و مخارج سمت نمايندگي با پيشنهاد هيأت رئيسه و تصويب جلسه مشترك هيأت رئيسه و كميسيون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس براي هر سال تعيين و جهت درج در بودجه ساليانه كشور به دولت ابلاغ مي گردد\. قبل از تصميم مجدد در هر دوره مطابق مصوبه دوره قبل عمل خواهد شد\. چهارم \- مأموريتها

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/82.md)

### 83 — ماده 83

ماده 83 \- مأموريتهاي رسمي فردي و جمعي نمايندگان براي شركت در سمينارها، اجلاسها و بازديدهاي فني و تخصصي در داخل و يا خارج از‌كشور با تصويب كميسيون ذي‌ ربط و تاييد هيأت رئيسه انجام خواهد شد\. نتايج حاصل از ماموريت به آن كميسيون و هيأت رئيسه مجلس تسليم‌ مي‌ گردد\. ‌پنجم \- تعطيلات و مرخصيها ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/83.md)

### 84 — ماده 84

ماده 84 \- تعطيلات تابستاني مجلس در هر سال سي روز است كه زمان آن با تشخيص مجلس تعيين مي شود\. هيأت رئيسه مي تواند در تنظيم برنامه جلسات علني و كميسيون ها به گونه اي عمل كند كه نمايندگان در هر ماه يك هفته كاري هم براي رسيدگي به وظايف نمايندگي فرصت داشته باشند\. تبصره \- در صورت ضرورت، رئيس مجلس مي تواند با تقاضاي حداقل پنجاه نفر از نمايندگان و يا درخواست دولت، با ذكر دليل، در اوقات تعطيل، مجلس را بطور فوق العاده دعوت به انعقاد نمايد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/84.md)

### 85 — ماده 85

ماده 85 \- نمايندگان يك ماه در هر سال حق استفاده از مرخصي با حقوق را دارند\. استفاده از مرخصي ضروري بدون حقوق نيز، با موافقت هيأت رئيسه، حداكثر يك ماه در سال خواهد بود و در صورت عدم استفاده مي توانند در سال هاي بعد استفاده نمايند\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/85.md)

### 86 — ماده 86

ماده 86 \- اجازه مرخصي تمام مدت يك جلسه يا قسمتي از جلسات مجلس با موافقت هيأت رئيسه مجلس و در كميسيون ها و شعب با رؤساي كميسيون ها و شعب خواهد بود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/86.md)

### 87 — ماده 87

ماده 87 \- هيچيك از نمايندگان قبل از تحصيل مرخصي نمي تواند غيبت نمايد مگر با عذر موجه از قبيل بيماري يا حوادث غيرمترقبه\. ششم \- غيبت نمايندگان

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/87.md)

### 88 — ماده 88

ماده 88 \- نماينده اي كه بيش از يكصد ساعت متوالي يا دويست و پنجاه ساعت غيرمتوالي از اوقات رسمي جلسات مجلس و كميسيون را بدون عذر موجه در يكسال غيبت نمايد، مستعفي شناخته خواهد شد\. همچنين نماينده اي كه به علت ناتواني جسمي و يا بيماري بيش از چهار ماه در يكسال غيبت موجه داشته باشد بنا به درخواست سي نفر از نمايندگان و تصويب دو سوم نمايندگان حاضر مبني بر عجز وي از ايفاي وظايف نمايندگي، سمت نمايندگي خود را از دست مي دهد\. تبصره 1 \- تا يك هفته پس از اعلام رسمي مستعفي شناخته شدن نماينده، در صورتي كه خود…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/88.md)

### 89 — ماده 89

ماده 89 \- به غيبت و تأخير غيرموجه حقوق تعلق نمي گيرد\. ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/89.md)

### 90 — ماده 90

ماده 90 \- محاسبه ساعات غيبت در كميسيون ها با رؤساي كميسيون ها و در جلسات رسمي مجلس با هيأت رئيسه مي باشد و در هر دو صورت، اعلان رسمي غيبت با هيأت رئيسه مجلس خواهد بود\. هيأت رئيسه موظف است غيبت و تأخير غيرموجه نمايندگان در كميسيون ها را هر ماه به اطلاع نمايندگان برساند\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/90.md)

### 91 — ماده 91

ماده 91 \- غيبت، تأخير غيرموجه نمايندگان پيش از پايان جلسه مجلس اعلان و در صورت مذاكرات مجلس ثبت خواهد شد\. تبصره \- غيبت غيرموجه از دو جلسة كميسيون در حكم غيبت از يك جلسه رسمي مجلس مي باشد\. هفتم \- استعفا نماينده و نحوه بررسي آن ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/91.md)

### 92 — ماده 92

ماده 92 \- هر نماينده كه اعتبارنامه او به تصويب رسيده است مي تواند از مقام نمايندگي استعفاء دهد\. پذيرش استعفاء موكول به تصويب مجلس است\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/92.md)

### 93 — ماده 93

ماده 93 \- نماينده تقاضاي استعفاء مدلّل خود را به عنوان رئيس مجلس مي نويسد و رئيس مجلس آن را در اولين جلسه علني و بدون قرائت متن، اعلام و در دستور كار هفتة بعد مي گذارد\. نماينده مي تواند قبل از شروع بررسي در مجلس تقاضاي استعفاء خويش را مسترد دارد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/93.md)

### 94 — ماده 94

ماده 94 \- بررسي تقاضاي استعفاء بدين ترتيب خواهد بود كه ابتدا تقاضاي استعفاء قرائت شده و سپس شخص متقاضي استعفاء يا نمايندة ديگري به تعيين او تقاضاي دفاع خواهد نمود\. مدت قرائت تقاضاي استعفاء و توضيح نمايندة متقاضي استعفاء حداكثر نيم ساعت است\. مخالف يا مخالفين نيز حداكثر نيم ساعت مي توانند صحبت كنند و پس از آن رأي گيري به عمل مي آيد\. در صورت تصويب تقاضاي استعفاء مراتب از طريق هيأت رئيسه به وزارت كشور اعلام مي شود تا طبق قانون انتخابات اقدام نمايد\. تبصره – هر گاه نماينده متقاضي استعفاء براي طرح…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/94.md)

### 95 — ماده 95

ماده 95 – هر گاه تقاضاي استعفاء تعدادي از نمايندگان به نحوي باشد كه مانع از تشكيل جلسه رسمي گردد قابل طرح در مجلس نيست\. مبحث اول \- جلسات مجلس

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/95.md)

### 96 — ماده 96

ماده 96 \- انعقاد رسمي جلسات و اعتبار اخذ رأي منوط به حضور حداقل دو سوم مجموع نمايندگان مي‌ باشد\. اكثريت مطلق وقتي حاصل مي‌ شود‌كه بيش از نصف نمايندگان حاضر، رأي مثبت دهند، مگر در مواردي كه قانون اساسي و يا در اين آيين‌ نامه نصاب ديگري تعيين شده باشد\. تبصره 1 \- براي ادامه مذاكراتي كه منجر به اتخاذ تصميم و يا اخذ رأي نمي شود حضور حداقل نصف نمايندگان كافي است\. تبصره 2 \- جلسات رسمي با تلاوت آياتي چند از قرآن مجيد به تشخيص هيأت رئيسه كه حتي الامكان متناسب با جلسه آن روز باشد آغاز خواهد شد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/96.md)

### 97 — ماده 97

ماده 97 \- نمايندگان بايد در روزي كه قبلاً براي تشكيل جلسه رسمي معين مي شود در مجلس حاضر شوند\. در صورت تأخير بدون عذر موجه از طرف هيأت رئيسه توبيخ خواهند شد\. همچنين، هريك از نمايندگان كه در موقع اخذ رأي با اعلام قبلي رئيس مجلس مبني بر منع خروج از جلسه بدون عذر موجه خارج شود، مستحق توبيخ خواهد بود و در صورت تكرار تأخير وغيبت، مقررات آيين نامه از طرف هيأت رئيسه دربارة او اجراء خواهد شد\. اسامي نمايندگاني كه سه بار غيبت غيرموجه در يك ماه داشته باشند در روزنامه ها درج خواهد شد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/97.md)

### 98 — ماده 98

ماده 98 \- تشخيص عده حضار با استفاده از تابلو است كه در اول هر جلسه و قبل از اخذ آراء به وسيلة رئيس جلسه بايد اعلام شود\. تبصره \- در صورتي كه تابلو خراب شود، حداكثر تا پايان همان جلسه تشخيص عده حاضر با منشيان خواهد بود و هيأت رئيسه موظف است قبل از انعقاد جلسه بعد به تعمير و اصلاح تابلو اقدام نمايد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/98.md)

### 99 — ماده 99

ماده 99 \- حداكثر مدت براي هر جلسه رسمي چهار ساعت است كه يكسره و يا با فاصله تنفس مي باشد، مگر در موارد ضروري كه به تشخيص رئيس و تصويب مجلس خواهد رسيد\. غايبين بعد از تنفس نيز مشمول مقررات مربوط به غيبت و تأخير خواهند بود\. تبصره \- وقت دستور جلسات رسمي مجلس چنان تنظيم خواهد شد كه جز در موارد اضطراري با اول وقت اداي نماز برخورد نداشته باشد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/99.md)

### 100 — ماده 100

ماده 100 \- اعضاي هيأت رئيسه مجلس بايد در ساعتي كه قبلاً براي تشكيل جلسات تعيين مي شود، حاضر شوند و در صورت تأخير يا غيبت بدون عذر موجه با تشخيص رئيس بر طبق اين آيين نامه جريمه مي شوند\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/100.md)

### 101 — ماده 101

ماده 101 \- تشكيل جلسات و رعايت ترتيب مذاكرات و اجراي آيين نامه و حفظ نظم جلسه طبق اين آيين نامه به عهدة رئيس جلسه است\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/101.md)

### 102 — ماده 102

ماده 102 \- دستور هفتگي مجلس بايد به ترتيب وصول طرحها و لوايح از كميسيون ها توسط هيأت رئيسه مجلس تهيه و پس از چاپ و توزيع بر تابلو مخصوص نصب شود\. رعايت ترتيب مذكور الزامي است\. طرحها و لوايحي كه داراي اولويت باشند ممكن است بنا به تقاضاي دولت و يا پانزده نفر از نمايندگان و با موافقت هيأت رئيسه خارج از ترتيب وصول، در دستور هفتگي مجلس قرار گيرد\. اين دستور، به شرط پيشنهاد دولت و يا پانزده نفر از نمايندگان و تصويب مجلس، فقط يكبار ديگر قابل تغيير خواهد بود\. تبصره \- در صورتي كه پنجاه نفر از نمايندگ…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/102.md)

### 103 — ماده 103

ماده 103 \- در صورت اضطرار كه رعايت امنيت كشور ايجاب كند، به تقاضاي كتبي رئيس جمهور يا يكي از وزراء يا ده نفر از نمايندگان، جلسة غيرعلني تشكيل مي شود\. در اين صورت، تقاضاكنندگان ادلّه خويش را مبني بر وجود شرايط اضطرار و اقتضاي امنيت كشور و در نتيجه لزوم برگزاري غيرعلني جلسه رسمي مجلس، حداكثر تا مدت پانزده دقيقه، متوالياً و يا متناوباً در دو نوبت، ارائه و سپس يك نفر به عنوان مخالف حداكثر تا پانزده دقيقه صحبت مي كند، در صورت تصويب دو سوم حاضران، كار رسيدگي در جلسة غيرعلني ادامه مي يابد، در غير اين صو…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/103.md)

### 104 — ماده 104

ماده 104 \- رئيس هر جلسه قبل از ختم هر جلسه، روز و ساعت تشكيل و دستور جلسه بعد را اعلام مي كند كه در صورت مذاكرات درج شود، مگر در موارد اضطراري \(به تشخيص هيأت رئيسه\) كه حداقل بيست و چهار ساعت قبل از تشكيل جلسه، بايد بطور رسمي اعلام شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/104.md)

### 105 — ماده 105

ماده 105 \- در صورتي كه در مجلس بي‌ نظمي و تشنج بوجود آيد كه مانع ادامه كار مجلس باشد و رئيس نتواند از آن جلوگيري كند، در جاي خود‌ قيام مي‌ نمايد\. هرگاه برخاستن رئيس موجب آرامش نشود جلسه را به مدت پانزده دقيقه به عنوان تنفس تعطيل مي‌ كند و نمايندگان از جلسه خارج ‌مي‌ شوند و پس از انقضاي پانزده دقيقه مجدداً جلسه تشكيل مي‌ شود\. هرگاه بي‌ نظمي و تشنج تجديد شود، رئيس جلسه را ختم و آن را به روز ديگري‌ موكول مي‌ نمايد\. ‌ مبحث دوم \- نطق‌ ها و مذاكرات ‌ اول \- نطق‌ ها

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/105.md)

### 106 — ماده 106

ماده 106 \- در هر جلسه رسمي دو نفر از نمايندگان مي توانند به نوبت و طبق فهرستي كه قبلاً به قيد قرعه تنظيم شده است، حداكثر به مدت ده دقيقه نطق قبل از دستور نمايند\. هر نماينده مي تواند تمام يا حداقل سه دقيقه از وقت خود را به ديگري واگذار نمايد\. همچنين نماينده اي كه نطق قبل از دستور دارد مي تواند علاوه بر وقت خود حداكثر ده دقيقه از وقت ديگر ناطقين همان جلسه استفاده نمايد\. دو نفر ديگر از نمايندگاني كه به جهت مسائل فوري و اضطراري حداكثر تا يك ساعت قبل از شروع جلسه \(تا هفت صبح\) متقاضي نطق قبل از د…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/106.md)

### 107 — ماده 107

ماده 107 \- در هر جلسه قبل از ورود در دستور، رئيس مجلس مي تواند در مورد گزارش حوادث مهم و مسائل فوري روز مطالبي را كه آگاهي مجلس از آن ضروري باشد به اطلاع نمايندگان برساند\. حداكثر مدت براي اين مطالب پانزده دقيقه خواهد بود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/107.md)

### 108 — ماده 108

ماده 108 \- ترتيب و مدت نطق بدين شرح است\: الف \- مدت نطق در جلسه علني به‌ شرح زير خواهد بود\: 1 \- براي استيضاح يك وزير دو ساعت و براي استيضاح دولت يا بيش از يك وزير چهار ساعت\. استيضاح كنندگان مي توانند از بين خود يك يا چند نفر را براي بحث در موضوع استيضاح معرفي نمايند، ولي در هرحال مجموع نطقهاي استيضاح كنندگان نبايد از مدت فوق تجاوز نمايد\. 2 \- براي اظهارات مجموع مخالفين و نيز مجموع موافقين در مورد اصل هر طرح و لايحه در شور اول و نيز براي توجيه طرحها و لوايح قانوني و توضيحات مخبر و يا نماينده…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/108.md)

### 109 — ماده 109

ماده 109 \- ناطق نبايد از موضوع مورد بحث خارج شود\. هرگاه رئيس تشخيص دهد كه ناطق از موضوع خارج شده و در ضمن يك نطق، دو نوبت به وي تذكر خروج از موضوع را بدهد و باز ادامه دهد، دفعة سوم مي تواند وي را از ادامة نطق در آن موضوع در تمام جلسه منع نمايد، مگر اين كه مجلس ادامة صحبت را تاييد كند\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/109.md)

### 110 — ماده 110

ماده 110 \- قطع كلام ناطق و عدم مراعات سكوت از طرف نمايندگان و هر گونه تهمت و توهين و ايرادگيريهاي شخصي و حركات و تظاهراتي كه موجب بي نظمي مجلس باشد ممنوع است و مرتكب مشمول مجازاتهاي مندرج در اين آيين نامه خواهد گرديد\. رئيس مجلس مسؤول جلوگيري از اين تخلفات است\. دوم \- مذاكرات

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/110.md)

### 111 — ماده 111

ماده 111 \- موضوعاتي كه طبق دستور در مجلس مطرح مي شود بايد يك ساعت قبل از موقع انعقاد جلسه در ورقه مخصوصي كه خارج از جلسه نصب مي گردد، ثبت شود تا مخالف و موافق، در صورت تمايل، با تفكيك كليات و هر يك از مواد، در آن ورقه در ستون مخصوص، شخصاً ثبت نام نمايند\. حق تقدم نطق با كساني است كه ثبت نام كرده باشند كه در اين صورت، يك مخالف و يك موافق به ترتيب نطق خواهند كرد\. در صورتي كه مخالف يا موافقي ثبت نام نكرده باشد، نمايندگان مخالف و موافق در مجلس مي توانند كتباً نوبت بگيرند و به تناوب صحبت كنند\. اگر ه…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/111.md)

### 112 — ماده 112

ماده 112 \- مذاكرات كامل هر جلسه همراه با مصوبات ضبط و ثبت و حداكثر چهل و هشت ساعت پس از آن، بين نمايندگان توزيع مي شود\. نماينده اي كه در صورت مشروح مذاكرات مطلبي بر خلاف اظهارات او ثبت شده باشد، بطور اختصار مي تواند فقط نسبت به همان مورد در جلسه رسمي تذكر دهد و بعداً اصلاح آن قسمت از مذاكرات، در مجموعه مذاكرات مجلس درج مي شود\. صورت مذاكرات جلسات بايد به امضاي رئيس يا نايب رئيس مجلس كه آن جلسه را اداره نموده است برسد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/112.md)

### 113 — ماده 113

ماده 113 – هر گاه هنگام بحث در بارة طرحها و لوايح، رئيس جمهور و معاونان او، وزيران و معاونان آنان و همچنين مخبرين كميسيون هاي مربوطه لازم بدانند در موضوع مورد بحث با رعايت مواد طرح شده صحبت كنند، برابر مدت تعيين شده در آيين نامه به آنان اجازه داده خواهد شد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/113.md)

### 114 — ماده 114

ماده 114 \- به جز مذاكرات مربوط به استيضاح و لايحه بودجه، در صورتي كه حداقل دو مخالف و در صورت وجود، دو موافق نسبت به طرح يا لايحه اي صحبت كرده باشند، هر يك از نمايندگان مي توانند كتباً كفايت مذاكرات را پيشنهاد كنند\. اولين نمايندة پيشنهاد دهنده دلايل خود را به عنوان موافق اظهار مي دارد و اگر مخالفي باشد علل مخالفت خود را بيان مي كند و آنگاه رأي گرفته مي شود\. در صورتي كه پيشنهاد كفايت مذاكرات به تصويب نرسيد و در ادامة مذاكرات براي بار دوم پيشنهاد كفايت مذاكرات داده شد بدون توضيح رأي گرفته مي شود…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/114.md)

### 115 — ماده 115

ماده 115 – هرگاه نمايندگان در رابطه با مسائل مهم مملكتي و يا بين المللي و مناسبتهاي خاص لازم بدانند مي توانند بيانيه صادر كنند و هيأت رئيسه موظف است چنانچه بيانيه صادره به امضاء حداقل نصف به علاوه يك مجموع نمايندگان رسيده باشد آن را در پايان جلسه علني مجلس قرائت كند\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/115.md)

### 116 — ماده 116

ماده 116 \- گزارش نهايي كميسيون اصل نودم \(90\) قانون اساسي پس از ارائه به هيأت رئيسه مجلس، در صورتي كه مربوط به عموم باشد، بدون رعايت نوبت در دستور كار قرار مي گيرد و در اولين جلسه علني قرائت خواهد شد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/116.md)

### 117 — ماده 117

ماده 117 \- رؤساي جمهور، نخست وزيران، رؤساي مجلس و مقامات عالي رتبه كشورهاي ديگر كه به دعوت مقامات جمهوري اسلامي ايران به ايران مي آيند و بنا به صلاحديد همتاي آنان و تصويب هيأت رئيسه مجلس حضورشان در جلسه رسمي و علني به مصلحت باشد مي توانند در جلسه حاضر و عنداللزوم سخنراني نمايند\. مبحث سوم – آراء ‌اول \- كميت آراء

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/117.md)

### 118 — ماده 118

ماده 118 \- مصوبات مجلس با رأي موافق اكثريت مطلق حاضرين معتبر است مگر در مواردي كه در قانون اساسي و يا اين آيين نامه نصاب ديگري‌ معين شده باشد\. ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/118.md)

### 119 — ماده 119

ماده 119 \- كليه انتخاباتي كه در مجلس و كميسيون ها و شعب به عمل مي آيد، اعم از اينكه فردي يا جمعي باشد باستثناء انتخاب رئيس، اعضاء حقوقدان شوراي نگهبان كه با اكثريت مطلق عده حاضر انتخاب مي شوند و موارد ديگري كه در اين آيين نامه حد و نصاب ديگري براي آن تعيين شده است با رأي اكثريت نسبي است و در صورت تساوي آراء، به تعداد مورد نياز از منتخبين به حكم قرعه تعيين مي شود\. اسامي كليه نامزدها با تعداد آراء آنان توسط رئيس جلسه اعلام مي شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/119.md)

### 120 — ماده 120

ماده 120 \- رأي گيري نسبت به موارد زير با اكثريت خاص و به ترتيب ذيل خواهد بود\: الف \- اكثريت دوسوم حاضران\: 1 \- تصويب آيين نامه داخلي مجلس و تفسير آن\. 2 \- تصويب تشكيل جلسة غيرعلني مجلس\. 3 \- تصويب تقاضاي دو و سه فوريت طرحها و لوايح\. ب \- اكثريت دوسوم مجموع نمايندگان\: 1 \- تصويب درخواست مراجعه به آراء عمومي\. 2 \- تصويب عدم كفايت رئيس جمهور\. ‌دوم \- كيفيت آراء

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/120.md)

### 121 — ماده 121

ماده 121 \- رأي گيري در مجلس به يكي از روشهاي ذيل انجام مي گيرد\: 1 \- با دستگاه الكترونيكي\. 2 \- علني با ورقه\. 3 \- مخفي با ورقه

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/121.md)

### 122 — ماده 122

ماده 122 \- هيأت رئيسه مجلس موظف است مجلس را به وسايل پيشرفته الكترونيكي مجهز نمايد تا شمارش عده حاضران در مجلس و اعلام رأي مخالف، موافق و ممتنع با وسايل مذكور ممكن و ميسر گردد و نتيجه آراء را در معرض ديد نمايندگان قرار دهد\. در موارد نقص فني دستگاهها حداكثر براي يك هفته رأي گيري با قيام و قعود يا طرق ديگر انجام خواهد شد\. تمديد اين مهلت با تصويب مجلس خواهد بود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/122.md)

### 123 — ماده 123

ماده 123 \- در مورد ذيل اخذ رأي علني با ورقه خواهد بود\: هر گاه حداقل ده نفر از نمايندگان به جاي استفاده از دستگاه الكترونيكي و يا قيام و قعود رأي علني با ورقه را تقاضا نمايند\. ابتدائاً بدون بحث نسبت به درخواست، رأي گيري به عمل مي آيد و در صورت تصويب درخواست، اصل موضوع با ورقه و بطور علني به رأي گذاشته مي شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/123.md)

### 124 — ماده 124

ماده 124 \- در رأي علني با ورقه، هر نماينده داراي سه نوع كارت سفيد، كبود و زرد است كه اسم آن نماينده روي كارتها چاپ شده است\. كارت سفيد علامت قبول، كارت كبود علامت رد و كارت زرد علامت امتناع است\. هنگام اخذ رأي علني با ورقه، نمايندگان كارت سفيد يا كبود يا زرد خودشان را با نظارت منشيان در گلدانها مي ريزند\. نمايندگاني كه رأي ندهند و يا بعد از اعلام اخذ رأي از تالار جلسه خارج شوند، ممتنع محسوب مي شوند\. تبصره \- اسامي موافقين، مخالفين و ممتنعين و كساني كه در رأي گيري شركت نكرده و يا بعد از اعلام ا…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/124.md)

### 125 — ماده 125

ماده 125 \- در موارد ذيل اخذ رأي مخفي با ورقه الزامي است\: 1 \- انتخاب اعضاي هيأت رئيسه، حقوقدانان شوراي نگهبان، نمايندگان مجلس در نهادها و هيأت ها، مجامع و شوراها و ساير انتخابات راجع به اشخاص\. 2 \- انتخابات داخلي شعب و كميسيون ها\. 3 \- رأي اعتماد و عدم اعتماد به وزيران و هيأت وزيران و رأي عدم كفايت به رئيس جمهور\. 4 \- رأي نسبت به اعتبارنامه نمايندگان\. تبصره \- هيأت رئيسه موظف است كارتهاي مخصوصي براي رأي گيري مخفي تهيه و دراختيار نمايندگان قرار دهد\. رأي گيري به وسيله هر گونه ورقه و كارتي غ…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/125.md)

### 126 — ماده 126

ماده 126 \(اصلاحي 25ˏ03ˏ1382\)\- در مواردي كه نتيجه اخذ رأي با قيام و قعود بلافاصله توسط دونفر از‌منشيان هيأت رئيسه و يا ظرف مدت پانزده دقيقه بعد از اعلام رأي مذكور توسط بيست و‌ پنج نفر از نمايندگان حاضر در مجلس مورد ترديد باشد بدون بحث با ورقه نسبت به ترديد ‌به عمل آمده رأي‌گيري خواهد شد\. درصورتي كه درخواست ترديدكنندگان به تصويب ‌نصف به‌علاوه يك نمايندگان حاضر در جلسه برسد نتيجه آن ملاك عمل قرار خواهد ‌گرفت\. چنانچه ترديد در پانزده دقيقه آخر جلسه باشد مي‌توان در جلسه بعد نسبت به ترديد رأي‌گيري نمود\. ت…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/126.md)

### 127 — ماده 127

ماده 127 \- به مجرد اعلام اخذ رأي، توسط رئيس جلسه تعداد نمايندگان حاضر در جلسه به استناد دستگاه شمارش گر اعلام و بلافاصله اخذ رأي به عمل مي آيد\. در موارد نقص فني دستگاه شمارش گر عده حاضران مستند به شمارش اكثريت منشيان خواهد بود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/127.md)

### 128 — ماده 128

ماده 128 \- در كليه موارد، نتيجه رأي مجلس بايد صريحاً به وسيلة رئيس اعلام گردد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/128.md)

### 129 — ماده 129

ماده 129 \- اسامي كليه تقاضا كنندگان رأي مخفي يا رأي علني با ورقه در صورت مشروح مذاكرات مجلس ثبت خواهد شد\. باب اول \(جایگزین 1387/09/26\)\- كليات فصل اول \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- تشكيل و افتتاح مجلس ‌ مبحث اول \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- تشكيل و افتتاح مجلس اول \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- تشكيل مجلس ماده 1 \(اصلاحي 30ˏ02ˏ1391\)ـ محل دائمي مجلس شوراي اسلامي ساختمان بهارستان است و جلسات مجلس در اين محل، رسميت دارد\. تعيين هر محل ديگر با پيشنهاد هيأت رئيسه و رأي موافق دو سوم نمايندگان حاضر در جلسه رسمي مجلس…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/129.md)

### 130 — ماده 130

ماده 130 \- طرحهاي قانوني با امضاء و ذكر نام حداقل پانزده نفر از نمايندگان در مجلس به رئيس جلسه تسليم مي‌شود و پس از اعلام وصول و قرائت‌ عنوان آن توسط رئيس يا يكي از دبيران، در همان جلسه به كميسيون‌هاي مربوط ارجاع مي‌شود\. اين طرحها پس از ارجاع به كميسيون‌هاي‌ ذي‌ربط چاپ و توزيع و نسخه‌اي از آن توسط رئيس براي وزير يا وزيران مربوط ارسال مي‌گردد\. طرحها نيز همانند لوايح، بايد داراي موضوع و عنوان‌ مشخص باشند و دلايل لزوم تهيه و پيشنهاد آن در مقدمه بوضوح درج شود و همچنين داراي موادي متناسب با اصل موضوع و عنوا…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/130.md)

### 131 — ماده 131

ماده 131 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- امضاء‌ كنندگان طرحهاي قانوني حق دارند در كميسيون مربوط كه طرح آنها مطرح است، براي اداي توضيح حاضر شوند و كميسيون‌ تاريخ بحث پيرامون طرح را كتباً به آنان اعلام مي‌نمايد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/131.md)

### 132 — ماده 132

ماده 132 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- پس از اعلام وصول طرح قانوني، چنانچه جمعي از امضاء‌ كنندگان تقاضاي كتبي استرداد آن را بنمايند بطوري كه امضاء‌كنندگان باقي‌مانده كمتر از پانزده نفر گردند، درصورتي كه تقاضاي استرداد قبل از تصويب طرح در شور اول باشد طرح مسترد و گزارش آن به مجلس داده خواهد شد‌ و در صورتي كه طرح در شور اول به تصويب رسيده باشد پس از توضيح يك نفر از تقاضاكنندگان و صحبت يك نفر مخالف، با رأي مجلس، طرح قابل ‌استرداد مي‌باشد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/132.md)

### 133 — ماده 133

ماده 133 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- اگر طرحي مورد تصويب مجلس يا كميسيون‌هاي موضوع اصل هشتاد و پنجم \(85\) قانون اساسي واقع نشد بدون تغيير اساسي تا‌ شش ماه ديگر نمي‌توان آن را مجدداً به مجلس پيشنهاد نمود مگر با تقاضاي كتبي پنجاه نفر نماينده و تصويب مجلس\. دوم \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- لوايح قانوني

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/133.md)

### 134 — ماده 134

ماده 134 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- لوايح قانوني كه ازطرف دولت به مجلس پيشنهاد مي‌شود، بايد؛ 1\- داراي موضوع و عنوان مشخص باشد\. 2\- دلايل لزوم تهيه و پيشنهاد آن در مقدمه لايحه به ‌وضوح درج شود\. 3\- داراي موادي متناسب با اصل موضوع و عنوان لايحه باشد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/134.md)

### 135 — ماده 135

ماده 135 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- طبق اصل هفتاد و چهارم \(74\) قانون اساسي كليه لوايح قانوني تقديمي به مجلس بايد به امضاء رئيس جمهور و وزير يا وزراء مسؤول ‌رسيده باشد\. درصورت نداشتن وزير مسؤول، امضاء رئيس جمهور كافي است\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/135.md)

### 136 — ماده 136

ماده 136 \(اصلاحي 30ˏ02ˏ1391\)\- لوايح قانوني با رعايت اصل هفتاد و چهارم \(74\) قانون اساسي بايد در جلسه علني مجلس توسط وزير مربوط و يا نماينده دولت تقديم ‌گردد و درموقع طرح آن نيز بايد وزير مربوط يا يكي از وزراء به‌ تناسب موضوع حاضر باشد\. ‌معاونان امور مجلس رئيس جمهور و وزراء و سازمان برنامه و بودجه، رئيس يا رابط امورمجلس شوراي عالي استانها كه رسماً به مجلس معرفي شده‌ باشند، مي‌توانند بجاي رئيس جمهور و وزراء در جلسات مجلس و كميسيون‌ها براي توضيح و دفاع لازم حضور يابند\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/136.md)

### 137 — ماده 137

ماده 137 \(اصلاحي 30ˏ02ˏ1391\)\- استرداد لوايح قانوني با تصويب هيأت وزيران به ترتيب ذيل امكانپذير خواهد بود\: 1 \- درصورتي كه استرداد پيش از تصويب كليات لايحه در مجلس باشد رئيس جمهور كتباً با ذكر دليل آن را مسترد‌ مي‌نمايد و گزارش آن در جلسه علني اعلام مي‌شود\. 2 \- درصورتي كه استرداد پس از تصويب كليات لايحه و در هر مرحله تا پيش از تصويب نهايي باشد، وزير مربوط يا يكي از معاونين رئيس جمهور به تناسب موضوع ضمن ارائه درخواست رئيس جمهور مي‌تواند با ذكر دليل در جلسه علني مجلس و صحبت يك نفر مخالف هر يك به‌مد…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/137.md)

### 138 — ماده 138

ماده 138 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- يك نسخه از كليه طرحها و لوايحي كه تقديم مجلس مي‌شود پس از اعلام وصول ،از طريق رسانه ها در اختيار عموم قرار مي‌گيرد\. سوم \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- طرحهاي شوراي‌عالي استانها ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/138.md)

### 139 — ماده 139

ماده 139 \(اصلاحي 30ˏ02ˏ1391\)\- طرحهاي مصوب شوراي‌عالي استانها كه بايد داراي عنوان و مقدمه توجيهي مشخص و مواد متناسب باشد، مستقيما يا توسط دولت به‌ مجلس تقديم مي‌شود\. وصول اين طرحها توسط رئيس جلسه يا يكي از دبيران اعلام و براي بررسي به كميسيون ذي‌ربط ارجاع و سپس چاپ و بين نمايندگان توزيع و‌ نسخه‌اي از آن نيز براي هيأت وزيران به منظور حضور و دفاع از مواضع خود ارسال مي‌شود\. تبصره \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- نحوه رسيدگي به اين طرحها و نيز تقاضاي استرداد آنها مشابه لوايح دولت خواهد بود\. ‌چهارم \(الحاقي 26ˏ0…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/139.md)

### 140 — ماده 140

ماده 140\(اصلاحي 30ˏ02ˏ1391\)\- در ابتداي هر دوره قانونگذاري، هيأت رئيسه صورتي از طرحها و لوايحي را كه معوق مانده به وسيله معاونت قوانين تهيه مي‌ كند و در‌اختيار نمايندگان مي‌ گذارد و صورتي نيز براي دولت ارسال مي‌دارد\. هر يك از طرحها و لوايح معوقه كه لزوم رسيدگي به آن به وسيله بيست و پنج نفر از‌ نمايندگان يا از طرف دولت تقاضا شود، طبق آيين‌ نامه به كميسيون‌هاي مربوطه ارجاع مي‌شود و كميسيون‌ها رسيدگي را به ترتيب مندرج در اين آيين‌ نامه‌انجام مي‌دهند\. هرگاه شوراول آن طرحها يا لوايح قبلاً خاتمه يافته باشد رسي…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/140.md)

### 141 — ماده 141

ماده 141 \(اصلاحي 30ˏ02ˏ1391\)\- نمايندگان مجلس و دولت نمي‌ توانند يك طرح يا لايحه قانوني را كه بيش از يك موضوع دارد به‌عنوان ماده واحده پيشنهاد و تقاضاي‌ تصويب نمايند\. درصورتي كه طرح يا لايحه مشتمل بر بيش از يك موضوع باشد، بايد مواد و تبصره‌ها جزء به جزء طرح و مورد شور قرار گيرد\. هيأت‌ رئيسه موظف است قبل از اعلام وصول طرحها و لوايح مفاد اين ماده را رعايت نمايد\.لايحه بودجه سالانه كل كشور و متمم آن از اين قاعده مستثني است\. مبحث دوم \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)– مراحل بررسي و تصويب طرحها و لوايح عادي ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/141.md)

### 142 — ماده 142

ماده 142\(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- بررسي و تصويب كليه طرح ها و لوايح عادي يك شوري خواهد بود به جز مواردي كه در اين آئين نامه نحوه رسيدگي مشخص شده و يا به تشخيص هيأت رئيسه بررسي آنها به صورت دوشوري ضرورت داشته باشد\. تبصره \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)– چنانچه نظر كميسيون مبني بر رد يا مسكوت ماندن طرح يا لايحه موضوع اين ماده باشد و درجلسه علني، كليات آن طرح يا لايحه به تصويب برسد اين گونه طرح ها و لوايح به كميسيون براي رسيدگي شوردوم ارجاع مي شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/142.md)

### 143 — ماده 143

ماده 143 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- رئيس جلسه مكلف است وصول كليه طرحها و لوايح عادي را كه به مجلس تقديم مي‌شود با رعايت اصل هفتاد و پنجم \(75\) قانون‌اساسي در همان جلسه و يا حداكثر دو جلسه بعد مجلس اعلام و همزمان به كميسيون‌هاي مربوطه ارجاع نمايد و به‌دستور وي فوراً تكثير و در اختيار‌نمايندگان قرار گيرد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/143.md)

### 144 — ماده 144

ماده 144\(اصلاحي 04ˏ11ˏ1394\)\- رئيس مجلس شوراي اسلامي موظف است يك نسخه از طرحها و لوايح عادي و يك فوريتي را پس از اعلام وصول به كميسيون اصلي و كميسيون ‌هاي فرعي جهت رسيدگي به مواد مرتبط و همچنين به مركز پژوهش‌ هاي مجلس جهت رسيدگي و اظهار نظر كارشناسي ارجاع كند\. كميسيون‌ هاي فرعي موظفند حداكثر ظرف مدت پانزده روز از تاريخ ارجاع طرح يا لايحه عادي و ظرف مدت ده روز براي طرحها و لوايح يك‌ فوريتي نتيجه رسيدگي خود را طي گزارشي در مواد ارجاعي به كميسيون اصلي ارائه كنند\. هريك از نمايندگان نيز مي ‌توانند پيش…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/144.md)

### 145 — ماده 145

ماده 145 \(اصلاحي 04ˏ11ˏ1394\)\- كميسيون اصلي موظف است در رسيدگي به طرحها و لوايح از وزرا و يا بالاترين مقام دستگاههاي اجرائي مرتبط با موضوع، مركز پژوهش ‌ها، ديوان محاسبات، نمايندگان كميسيون‌ هاي فرعي و نمايندگاني كه در موعد مقرر پيشنهاد خود را ارائه نموده‌ اند و عنداللزوم نماينده بخش خصوصي اعم از اتاقهاي\: بازرگاني و صنايع و معادن، كشاورزي، تعاون، اصناف، تشكلهاي كارگري، انجمن‌ ها و اتحاديه‌ ها و مجامع صنفي، صنعتي، معدني و كشاورزي حسب مورد دعوت نمايد و پس از رسيدگي گزارش خود را در مهلت مقرر به هيأت‌ ر…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/145.md)

### 146 — ماده 146

ماده 146 \(منسوخه 30ˏ02ˏ1391\)\- گزارش رد يا مسكوت ماندن طرح يالايحه، زماني در دستور كار مجلس قرار مي گيرد كه دولت در خصوص لايحه يا پانزده نفر از نمايندگان طراح در خصوص طرح، ظرف مدت يك ماه پس از چاپ و توزيع گزارش كميسيون از هيأت رئيسه مجلس تقاضا نمايند در دستور كار مجلس قرارگيرد در غيراين صورت بايگاني مي شود مگر اين كه درگزارش كميسيون زمان مشخصي براي مسكوت ماندن تعيين شده باشد كه در اين صورت پس از پايان يافتن مدت تعيين شده در دستور كار كميسيون قرار خواهد گرفت\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/146.md)

### 147 — ماده 147

ماده 147 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- پيشنهاد دهندگان مي‌توانند در كميسيون مربوطه حاضر شوند و توضيحات لازم را در باره پيشنهاد خود بدهند\. كميسيون موظف است،‌حداقل بيست و چهار ساعت قبل از طرح پيشنهاد، كتباً پيشنهاد دهندگان را به كميسيون دعوت كند\. ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/147.md)

### 148 — ماده 148

ماده 148 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- كميسيون‌ها موظفند، در موقع رسيدگي به طرحها و لوايح ، از وزراء و بالاترين مقام دستگاه ذي‌ربط دعوت به عمل آورند\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/148.md)

### 149 — ماده 149

ماده 149 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- درجلسات كميسيون‌ها نمايندگاني كه عضويت در آن كميسيون را ندارند بدون داشتن حق رأي مي‌توانند حاضر شوند و در صورتي كه‌از طرف كميسيون براي اداي توضيح يا شركت در مذاكرات دعوت شده باشند بايد شركت نمايند ولي حق رأي ندارند\. ب \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- بررسي و تصويب طرحها و لوايح در مجلس

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/149.md)

### 150 — ماده 150

ماده 150\(اصلاحي 04ˏ11ˏ1394\)\- در مواردي كه موادي از طرحها و لوايح و همچنين مصوبات اعاده ‌شده از شوراي نگهبان جهت رسيدگي به كميسيون اصلي ارجاع مي ‌شود، نمايندگان عضو كميسيون‌ هاي فرعي و ساير نمايندگان مي‌ توانند با حضور در كميسيون اصلي، در زمان اعلام شده توسط كميسيون نظرات و پيشنهادهاي خود را مطرح كنند\. تبصره1\(الحاقي 30ˏ02ˏ1391\)ـ ارائه پيشنهادهاي نمايندگان در مواردي كه در اين آيين نامه به صراحت براي آن زمان ديگري تعيين شده است، مشمول حكم اين ماده نيست\. تبصره2\(الحاقي 30ˏ02ˏ1391\)ـ اعضاي هر كميس…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/150.md)

### 151 — ماده 151

ماده 151\(اصلاحي 04ˏ11ˏ1394\)\- 1\(اصلاحي 28ˏ05ˏ1397\)\- در ابتداء، ماده ‌واحده و يا هر يك از مواد يا اجزاء توسط يكي از اعضاي هيأت‌ رئيسه قرائت مي ‌شود\. سپس پيشنهادهاي چاپ‌ شده كميسيون ‌هاي فرعي و نمايندگان به‌ ترتيب براي بازگشت به لايحه يا طرح، حذف كل يا جزء و پيشنهاد اصلاحي به‌ شرح فوق مطرح مي ‌شود و رأي ‌گيري به عمل مي‌ آيد\. در اين مرحله پيشنهاد حذف كل يا جزء تا قبل از ورود به ماده در صحن پذيرفته مي ‌شود\. ب\)\(اصلاحي 28ˏ05ˏ1397\) پس از تصويب كليات، به جزئيات طرحها و لوايح به ترتيب زير رسيدگي مي‌ شود و…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/151.md)

### 152 — ماده 152

ماده 152 \(منسوخه 04ˏ11ˏ1394\)\- در شور دوم گزارش كميسيون در مجلس مطرح مي‌ شود\. در اين مرحله پيشنهاد تازه پذيرفته نمي‌شود، ولي پيشنهادهاي چاپ شده، به ترتيب مواد، توسط پيشنهاد دهندگان قابل طرح در مجلس خواهد بود\. در‌اين صورت پيشنهاد دهنده يا يكي از پيشنهاد دهندگان \( در مورد پيشنهاد جمعي\) مي‌تواند براي هر پيشنهاد ظرف پنج دقيقه توضيح بدهد و پس از‌اظهارنظر يك مخالف و يك موافق و عنداللزوم توضيحات سخنگوي كميسيون و نماينده دولت نسبت به پيشنهاد مزبور اخذ رأي به عمل مي‌آيد\. پس از رد‌ يا قبول پيشنهاد نسبت به…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/152.md)

### 153 — ماده 153

ماده 153 \(اصلاحي 28ˏ05ˏ1397\)\- در شور دوم در باره اصل مواد مذاكره به عمل نمي‌آيد مگر آنكه در گزارش كميسيون مواد جديدي اضافه شده باشد يا به تشخيص هيأت‌ رئيسه در بعضي مواد تغييرات اساسي داده شده باشد\. در اين صورت مخالف و موافق از بين ثبت ‌نام ‌كنندگان در لوح يا دستگاه الكترونيك به قيد قرعه تعيين مي ‌شوند، كه هر يك مي ‌توانند به مدت پنج دقيقه صحبت كنند و در صورت لزوم سخنگوي كميسيون و نماينده دولت نيز صحبت مي‌كنند و آنگاه نسبت به ماده يا مواد مورد نظر رأي‌ گيري مي‌ شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/153.md)

### 154 — ماده 154

ماده 154 \(اصلاحي 26ˏ09ˏ1387\)\- چنانچه در شور دوم، كميسيون بعضي از مواد طرح يا لايحه را حذف و يا تغيير كلي داده باشد، هر يك از نمايندگان ميتوانند همان ماده‌را پيشنهاد نمايند و پس از صحبت يك مخالف و يك موافق و سخنگو كميسيون و نماينده دولت نسبت به ماده رأي‌ گيري مي‌شود\. چنانچه اصل ماده ‌تصويب شد پيشنهادهاي اصلاحي كه قبلاً به كميسيون داده شده، قابل طرح و بحث و رأي‌ گيري خواهد بود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/154.md)

### 155 — ماده 155

ماده 155 \(منسوخه 04ˏ11ˏ1394\)– پس از تصويب كليات و در شور نهايي طرح ها و لوايح، اولويت رسيدگي به پيشنهادها در جلسه علني به ترتيب زير خواهد بود\: 1\- پيشنهاد بازگشت به لايحه دولت يا طرح اصلي\. 2\- پيشنهاد حذف كل ماده\. 3\- پيشنهاد چاپ شده كميسيون‏هاي فرعي\. 4\- پيشنهاد حذف جزء و پيشنهادهاي چاپ شده نمايندگان باتشخيص اولويت جامع بودن توسط يكي از اعضاء هيأت رئيسه\. 5\- رأي گيري براي اصل ماده\. 6\- رأي گيري براي حذف كل ماده درصورتي كه اصل ماده رأي نياورد\. 7\- پيشنهادهاي جديد نمايندگان\. 8\- ارجاع ب…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/155.md)

### 156 — ماده 156

ماده 156 \(منسوخه 04ˏ11ˏ1394\)\- اصلاحاتي كه در ماده‌اي پيشنهاد مي‌گردد قبل از خود ماده در باره آنها در مجلس رأي گرفته مي‌شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/156.md)

### 157 — ماده 157

ماده 157\(اصلاحي 04ˏ11ˏ1394\)\- هنگام بحث نسبت به هر ماده، چنانچه بنا به درخواست كتبي هر يك از نمايندگان به تشخيص رئيس جلسه ابهامي در ماده مطرح‌ شده وجود داشته باشد، پيشنهاد رفع ابهام در جلسه پذيرفته و با صحبت يك مخالف و يك موافق هركدام به مدت حداكثر پنج دقيقه به رأي گذاشته مي ‌شود و يا موضوع جهت رفع ابهام توسط رئيس‌ جلسه به كميسيون اصلي ارجاع مي ‌گردد\. مبحث سوم \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- مراحل بررسي و تصويب طرحها و لوايح فوري ‌اول \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- كليات موضوع طرحها و لوايح فوري

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/157.md)

### 158 — ماده 158

ماده 158 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- طرحها و لوايح فوري عبارتند از يك فوريتي، دوفوريتي و سه فوريتي\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/158.md)

### 159 — ماده 159

ماده 159 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- وقتي كه فوريت طرح يا لايحه‌اي تقاضا مي‌شود، پس از توضيح پيشنهاد كننده يا يكي از پيشنهاد كنندگان و اظهارات مخالف و موافق، ‌نسبت به فوريت، رأي گرفته مي‌شود\. درصورتي كه تقاضاي فوريت ضمن طرح يا لايحه مطرح نشده باشد، پانزده نفر از نمايندگان نيز مي‌توانند كتباً‌ تقاضاي فوريت آن طرح يا لايحه را بنمايند\. تصويب فوريت طرحها و لوايح با توجه به درجه فوريت به ترتيب ذيل مي‌باشد\: 1 \- يك‌فوريت؛ با صحبت يك مخالف و يك موافق و با رأي اكثريت مطلق حاضران\. 2 \- دو و سه فوريت؛ با صحبت دو م…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/159.md)

### 160 — ماده 160

ماده 160 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- اصل بر عادي بودن رسيدگي طرحها و لوايح است\. بنابراين فوريت آنها بايد مبين ضرورت و يا حالت استثنايي و مستند به دلائل ذيل ‌باشد\: 1 \- يك فوريت؛ نياز فوري جامعه و اولويت طرح و يا لايحه مورد نظر نسبت به ساير موارد مطروحه\. 2 \- دوفوريت؛ ضرورت جلوگيري از وقوع خسارت احتمالي و فوت فرصت\. 3 \- سه فوريت؛ حالت كاملاً اضطراري و حياتي و براي مقابله سريع با خسارت حتمي\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/160.md)

### 161 — ماده 161

ماده 161 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- در طرحها و لوايحي كه فوريت آنها تصويب شده باشد، ابتدا نسبت به اصل آن مذاكره مي‌شود و پس از آن براي ورود به شور در ماده ‌واحده يا مواد، رأي گرفته مي‌شود و آنگاه راجع به هر يك از مواد جداگانه مذاكره و اخذ رأي به عمل مي‌آيد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/161.md)

### 162 — ماده 162

ماده 162 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- با تقاضاي دولت يا پانزده نفر از نمايندگان و تصويب مجلس قبل از ورود به شور در ماده واحده يا مواد طرح و يا لايحه مي‌ توان از آن‌سلب فوريت بطور مطلق، و يا سلب يك فوريت از دو فوريت، و يا يك يا دو فوريت از طرحها و لوايح سه فوريتي نمود\. تقاضاي فوريت يا سلب فوريت براي هر‌طرح و يا لايحه فقط يك‌ بار امكانپذير است\. دوم \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- طرحها و لوايح يك فوريتي

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/162.md)

### 163 — ماده 163

ماده 163 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- طرحها و لوايح يك فوريتي، پس از تصويب فوريت، به كميسيون‌هاي اصلي، فرعي ارجاع مي‌شود تا خارج از نوبت مورد بررسي و‌تصويب قرار گيرد\. گزارش كميسيون درباره اين طرحها و لوايح حداقل چهل و هشت ساعت قبل از موقع طرح در مجلس چاپ و بين نمايندگان توزيع‌ مي‌شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/163.md)

### 164 — ماده 164

ماده 164 \(اصلاحي 30ˏ02ˏ1391\)\- طرحها و لوايح يك فوريتي يك شوري است و پس از وصول گزارش كميسيون، خارج از نوبت در دستور كار مجلس قرار مي‌گيرد و‌يك نوبت درباره آن شور به عمل مي‌آيد، بدين\.‌ترتيب كه ابتدا نسبت به اصل و سپس در باب ماده واحده يا هر يك از مواد مذاكره و اخذ رأي مي‌شود\.‌ ‌سوم \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- طرحها و لوايح دوفوريتي

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/164.md)

### 165 — ماده 165

ماده 165 \(اصلاحي 28ˏ05ˏ1397\)\- نحوه رسيدگي به طرح ها و لوايح دو فوريتي به شرح زير مي باشد\: 1 ـ حداكثر چهار ساعت پس از تصويب فوريت، طرح يا لايحه چاپ و توزيع و به كميسيون ذي ربط ارجاع مي شود\. 2 ـ حداكثر بيست ساعت پس از تصويب فوريت، پيشنهاد نمايندگان به كميسيون مربوط تسليم مي شود\. 3 \- گزارش كميسيون حداكثر سه روز كاري پس از تصويب فوريت، به هيأت ‌رئيسه ارسال مي‌ شود تا در دستور كار مجلس قرار گيرد\. 4 ـ حداقل يك ساعت قبل از شروع مذاكرات، پيشنهادهاي نمايندگان چاپ و توزيع مي شود\. تبصره \(الحاقي 30ˏ…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/165.md)

### 166 — ماده 166

ماده 166 \(منسوخه 30ˏ02ˏ1391\)\- طرحها و لوايح سه ‌فوريتي، پس از تصويب فوريت، بلافاصله در همان جلسه در دستور مجلس قرار مي‌گيرد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/166.md)

### 167 — ماده 167

ماده 167 \(اصلاحي 30ˏ02ˏ1391\)\- در طرحها و لوايح سه فوريتي، پس از تصويب فوريت بلافاصله كليات و سپس، در همان جلسه نسبت به ماده واحده يا هر يك از مواد مذاكره و رأي‌گيري‌ مي‌شود\. ‌پيشنهاد نمايندگان قبل از ورود به ماده واحده يا هريك از مواد پذيرفته مي‌شود و نسبت به آنها پس از اظهارات يك مخالف و يك موافق و نماينده دولت‌ اخذ رأي به عمل مي‌آيد\. مبحث چهارم \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- بررسي طرحها و لوايح طبق اصل هشتاد و پنجم \(85\) ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/167.md)

### 168 — ماده 168

ماده 168 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- در مواردي كه مجلس ضروري تشخيص دهد، طبق اصل هشتاد و پنجم \(85\) قانون اساسي اختيار تصويب آزمايشي بعضي از قوانين‌را كه جنبه دائمي دارند به كميسيون‌هاي خود و تصويب دائمي اساسنامه سازمانها، شركتها ، مؤسسات دولتي يا وابسته به دولت را به كميسيون‌هاي ‌خود يا به دولت تفويض مي‌كند\. ‌ تبصره 1\(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- دولت بايد حداقل شش ماه قبل از پايان مدت آزمايشي قانون مذكور جهت تمديد يا تعيين تكليف دائمي آن، اقدام قانوني لازم را معمول دارد\. هيأت رئيسه موظف است از طريق لايحه يا…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/168.md)

### 169 — ماده 169

ماده 169 \(اصلاحي 28ˏ05ˏ1397\)\- هرگاه دولت يا پانزده نفر از نمايندگان قبل از شروع رسيدگي نهايي در مجلس تقاضاي ارجاع طرح يا لايحه‌اي را طبق اصل هشتاد و پنجم \(85\) به كميسيون يا كميسيون‌هاي‌ مجلس و يا دولت بنمايد، اين تقاضا در جلسه علني اعلام و در دستور هفتگي بعدي مجلس قرار مي ‌گيرد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/169.md)

### 170 — ماده 170

ماده 170 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- هنگام طرح تقاضاي مزبور در مجلس، نماينده دولت و يا نماينده منتخب تقاضاكنندگان، دلائل ضرورت ارجاع طرح و يا لايحه را‌ حداكثر به مدت ده دقيقه بيان مي‌ نمايد و سپس دو نفر مخالف و دو نفر موافق كه قبلاً ثبت ‌نام كرده‌اند و درصورت عدم ثبت نام، در مجلس نوبت‌ گرفته‌اند، هر يك به مدت ده دقيقه صحبت كرده و آنگاه رأي‌گيري مي‌شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/170.md)

### 171 — ماده 171

ماده 171 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- پس از موافقت مجلس، طرح يا لايحه به كميسيون فرستاده مي‌شود\. ترتيب رسيدگي اين قبيل طرحها و لوايح در كميسيون همان ترتيب ‌رسيدگي و تصويب طرحها و لوايح در مجلس خواهد بود، اما مناط در تصويب رأي حداقل دو سوم اعضاء كميسيون مي‌باشد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/171.md)

### 172 — ماده 172

ماده 172 \(اصلاحي 30ˏ02ˏ1391\)\- پس از تصويب طرح يا لايحه در كميسيون‌ها، تعيين مدت اجراي آزمايشي آن در دستور كار مجلس قرار خواهد گرفت، به اين ترتيب كه مصوبه كميسيون به همراه پيشنهاد مدت اجراء، چهل و هشت ساعت قبل از طرح در مجلس تكثير و در اختيار نمايندگان قرار گيرد\. ‌هنگام طرح تعيين مدت در جلسه علني، در صورتي كه پيشنهاد ديگري نباشد، نسبت به پيشنهاد كميسيون رأي‌گيري مي‌شود\. در غير اين صورت، نسبت‌ به پيشنهاد نمايندگان به ترتيب وصول در جلسه علني پس از صحبت يك مخالف و يك موافق رأي‌گيري خواهد شد\. تبصره1\…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/172.md)

### 173 — ماده 173

ماده 173 \(اصلاحي 30ˏ02ˏ1391\)\- در صورتي كه مجلس تصويب دائمي اساسنامه سازمانها، شركتها، مؤسسات دولتي و يا وابسته به دولت را به دولت واگذار كند\.اساسنامه بايد در جلسات هيأت وزيران مطرح شود و به تصويب برسد ترتيب ‌رسيدگي و تصويب اساسنامه‌ هاي مذكور طبق آيين‌ نامه داخلي هيأت وزيران خواهد بود\. مبحث پنجم \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- تفسير قوانين

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/173.md)

### 174 — ماده 174

ماده 174 \(اصلاحي 30ˏ02ˏ1391\)\- رسيدگي به طرحها و لوايح مربوط به شرح و تفسير قوانين عادي يك شوري است و مي‌تواند با فوريت مورد‌ مذاكره قرار گيرد، در تفسير قوانين بحث در كليات و جزئيات از هم تفكيك نمي‌ شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/174.md)

### 175 — ماده 175

ماده 175 \(اصلاحي 26ˏ09ˏ1387\)\- درصورتي كه استفساريه به‌ صورت عادي و يك فوريتي باشد، پس از گزارش كميسيون و توضيح سخنگو، يك مخالف و يك موافق، هر يك‌ به مدت ده دقيقه صحبت خواهند كرد\. با پيشنهاد رئيس و يا ده نفر از نمايندگان و تصويب مجلس مدت صحبت و تعداد مخالف و موافق تا 2 برابر قابل تغيير‌است\. در مورد تفسير قوانين نماينده دولت هم مي‌تواند صحبت كند\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/175.md)

### 176 — ماده 176

ماده 176 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- درصورتي كه گزارش كميسيون و همين‌ طور پيشنهادهاي ديگر كه به كميسيون رسيده است، به تصويب مجلس نرسد، هر نماينده ‌مي‌تواند نظر خود را كتباً به هيأت رئيسه بدهد\. پيشنهادها به ترتيب وصول مورد بحث قرار مي‌گيرد و اگر پيشنهادي به تصويب نرسيد موضوع براي ‌بحث بيشتر به كميسيون ارجاع مي‌شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/176.md)

### 177 — ماده 177

ماده 177 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- درصورتي كه تفسير بصورت دو فوريتي و سه فوريتي باشد همانند ديگر طرحها و لوايح دو فوريتي و سه‌ فوريتي مورد رسيدگي قرار‌ مي‌ گيرد\. مبحث ششم \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- نكات مشترك مربوط به بررسي طرحها و لوايح ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/177.md)

### 178 — ماده 178

ماده 178 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- در مواردي كه طرح يا لايحه قانوني مربوط به امور داخلي مجلس نباشد، از طريق هيأت رئيسه به وزير يا مسؤول اجرائي مربوطه رسماً‌اطلاع داده مي‌ شود تا خود يا معاون او كه رسماً به مجلس معرفي شده در جلسه علني حاضر شود و در مذاكرات شركت نمايد\. درصورت اطلاع و عدم ‌حضور وزير يا معاون بدون عذر موجه، ازطرف رئيس مجلس مؤاخذه خواهد شد\. بهر صورت، در همان جلسه، حتي با عدم حضور وزير يا مسؤول‌ اجرائي مربوطه، طرح يا لايحه مورد بررسي قرار خواهد گرفت و اتخاذ تصميم خواهد شد\. ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/178.md)

### 179 — ماده 179

ماده 179 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- سوالات توضيحي نمايندگان، در شور اول يا دوم طرحها و لوايح كه مربوط به موضوعات مورد بحث باشد، در مجلس كتباً به رئيس‌ مجلس تقديم مي‌شود\. رئيس اين سوالات را به سخنگوي كميسيون مربوط يا به نماينده دولت مي‌دهد تا به هنگام توضيح و يا توجيه به آن پاسخ داده شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/179.md)

### 180 — ماده 180

ماده 180 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- درصورتي كه حداقل بيست و پنج نفر از نمايندگان تا قبل از اتمام رسيدگي نهايي در مجلس كتباً از مجلس تقاضا كنند كه طرح يا لايحه قانوني واصل شده به مجلس براي‌ مدت معيني مسكوت بماند، پس از توضيح يكي از پيشنهاد دهندگان به مدت پنج دقيقه و پاسخ آن از طرف يك مخالف به‌ مدت حداكثر پنج دقيقه،‌رأي گرفته مي‌شود\. تقاضاي مسكوت ماندن لايحه بدون موافقت معاون حقوقي و امور مجلس رئيس جمهور يا وزير يا معاون امورمجلس ذي‌ربط پذيرفته نخواهد شد\. ‌تقاضاي مسكوت ماندن در هر طرح و لايحه فقط براي يك …

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/180.md)

### 181 — ماده 181

ماده 181 \(اصلاحي 30ˏ02ˏ1391\)\- اخطار راجع به منافي بودن طرحها و لوايح و ساير موضوعات مورد بحث در مجلس با قانون اساسي مقدم بر‌اظهارات ديگر است و مذاكرات در موضوع اصلي را متوقف مي‌كند\. اين اخطار بايد قبل از رأي گيري و با استناد به اصل مربوطه حداكثر ظرف سه دقيقه به عمل آيد\.‌درصورتي كه رئيس مجلس اخطار را وارد بداند بدون بحث از مجلس نظرخواهي مي‌نمايد چنانچه مجلس اخطار را وارد دانست رئيس نسبت به ‌پذيرش اصلاحات پيشنهادي يا حذف مورد اشكال يا ارجاع آن به كميسيون گزارش دهنده جهت بررسي مجدد اقدام خواهد كرد\…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/181.md)

### 182 — ماده 182

ماده 182 \(اصلاحي 30ˏ02ˏ1391\)\- درصورتي كه نمايندگان نسبت به اجراي آيين‌ نامه داخلي مجلس تخلفي را كه مربوط به همان جلسه باشد مشاهده نمايند، حق دارند‌ بلافاصله مورد تخلف را قبل از رأي گيري و با استناد به ماده مربوطه بدون خروج از موضوع حداكثر ظرف سه دقيقه تذكر دهند و اگر مربوط به آن جلسه نباشد بعد از نطق‌ و يا پايان جلسه، قبل از اعلام ختم آن حداكثر ظرف سه دقيقه تذكر دهند چنانچه رئيس تذكر را وارد بداند‌ موظف است به آن ترتيب اثر دهد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/182.md)

### 183 — ماده 183

ماده 183 \(منسوخه 26ˏ09ˏ1387\)\- پس از آنكه مجلس درباره طرح يا لايحه‌اي رأي نهائي داد، اسناد و اوراق و صورتجلسات مربوط به آن در اداره كل قوانين مجلس‌ بايگاني مي‌شود\. ‌ ماده 183\(الحاقي 30ˏ02ˏ1391\)ـ اخطار و تذكر پس از رأي گيري در مجلس درباره موضوع رأي گيري شده پذيرفته نمي شود و مصوبات مجلس قابل تغيير يا اصلاح يا ارجاع به كميسيون نيست و بايد مراحل تعيين شده در اين آيين نامه اجراء شود\. مبحث هفتم \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- ارجاع مصوبات مجلس به شوراي نگهبان و مراحل‌رسيدگي آنها

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/183.md)

### 184 — ماده 184

ماده 184 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- كليه مصوبات مجلس رسماً به شوراي نگهبان فرستاده مي‌ شود\. درصورتي كه شورا ظرف ده روز پس از وصول يا پس از انقضاي ده روز‌ تمديد مذكور در اصل نود و پنجم \(95\) قانون اساسي، مخالفت خود را اعلام نكرد، طبق اصل نود و چهارم \(94\) قانون اساسي، مصوبات از طرف‌ مجلس جهت امضاء و ابلاغ به رياست جمهوري ارسال مي‌شود\. ‌ تبصره \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- روز وصول مصوبه و روز اعلام نظر شوراي نگهبان به مجلس جزء مهلت‌هاي مقرر محسوب نمي‌گردد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/184.md)

### 185 — ماده 185

ماده 185 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- مصوبات مجلس تا زمان اعلام نظر نهائي شوراي نگهبان از دستور خارج نمي‌شود\. شوراي نگهبان، درصورت رد مصوبات مجلس،‌موظف است علت رد را صريحاً به مجلس گزارش نمايد تا بلافاصله تكثير و توزيع شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/185.md)

### 186 — ماده 186

ماده 186 \(اصلاحي 30ˏ02ˏ1391\)\- مصوبات عادي و يك فوريتي مجلس كه از طرف شوراي نگهبان رد شده به كميسيون مربوطه ارسال مي‌شود و با اعلام وقت قبلي با‌حضور نماينده شوراي نگهبان، موارد اعتراض براي اصلاح مورد بحث قرار مي‌گيرد\. درصورت عدم حضور نماينده شوراي نگهبان در موعد اعلام شده، ‌كميسيون با ملحوظ نمودن نظر شوراي نگهبان كار خود را انجام مي‌دهد\. ‌ نمايندگاني كه پيشنهاد اصلاحي داده‌اند، در اين مرحله مي‌توانند در كميسيون شركت نمايند\. نظر كميسيون همراه پيشنهادهاي نمايندگان‌ در مجلس مطرح مي‌شود و طبق معمول شور د…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/186.md)

### 187 — ماده 187

ماده 187 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- پس از بررسي گزارش كميسيون كه در آن نظر شوراي نگهبان ملحوظ شده است و راي‌ گيري نسبت به آن، مصوبه مجدداً به شوراي‌ نگهبان ارسال مي‌شود\. اگر اين مصوبه هنوز وافي به نظرات شوراي نگهبان نباشد، مجدداً در مجلس مطرح مي‌گردد، درصورتي كه مجلس با در نظر‌ گرفتن حفظ مصلحت نظام همچنان بر رأي خود باقي باشد رئيس مجلس مصوبه مذكور را به مجمع تشخيص مصلحت نظام ارسال مي‌دارد\. مجمع‌ موظف است تنها در موارد اختلاف و ديگر موارد مربوط به آن اظهار نظر قطعي نموده و گزارش آن را جهت طي مراحل بعدي به …

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/187.md)

### 188 — ماده 188

ماده 188\(اصلاحي 02ˏ10ˏ1398\)\- رئيس جمهور موظف است حداكثر ظرف مدت دو هفته پس از انجام مراسم تحليف يا سقوط دولت يا تغيير نيمي از وزراء از ابتداي شروع به كار دولت، ضمن تقديم برنامه كلي، اسامي وزراي پيشنهادي وزارتخانه ها را كه داراي تجربه و تخصص مرتبط هستند به همراه شرح حال، برنامه ها، سوابق و سمتهاي علمي و اجرائي و ساير امتيازات قابل استناد، به مجلس تسليم كند\. رئيس مجلس مكلف است نامه معرفي هيأت وزيران و ضمائم آن را در اولين جلسه علني اعلام وصول قرائت كند، سپس معرفي نامه و مستندات را براي بررسي ب…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/188.md)

### 189 — ماده 189

ماده 189 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- يك هفته پس از معرفي دولت، براي بحث و بررسي خط مشي و اصول كلي برنامه دولت و اخذ رأي اعتماد براي هيأت وزيران‌ جلسات مجلس به‌ طور متوالي تشكيل مي‌گردد\. با پيشنهاد رئيس و تصويب مجلس، جلسات بصورت صبح و بعد از ظهر برگزار خواهد شد\. مجلس در‌اين جلسات نطق نخواهد داشت\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/189.md)

### 190 — ماده 190

ماده 190 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- قبل از تشكيل اولين جلسه بررسي برنامه‌هاي دولت و اخذ رأي اعتماد هيأت وزيران، نمايندگان مخالف و موافق برنامه، خط مشي و‌اصول كلي و تركيب هيأت وزيران و نيز نمايندگان مخالف و موافق هريك از وزيران به تفكيك برنامه و هر وزير در برگه‌ هاي جداگانه ثبت نام مي‌نمايند\. ‌ هريك از نمايندگان حق دارند تمام يا قسمتي از وقت خود را در اختيار نماينده ديگر قرار دهد\. در شروع بحث در مورد هيأت وزيران، رئيس جمهور‌ برنامه دولت را تشريح و ضمن معرفي وزيران از تركيب هيأت وزيران دفاع خواهد نمود\. …

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/190.md)

### 191 — ماده 191

ماده 191 \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- درمورد اصول هشتاد و هفتم \(87\) و يكصد و سي و ششم \(136\) قانون اساسي، كيفيت رأي اعتماد به وزير يا هيأت وزيران و همه‌ مسائل مربوط به آن طبق اين آيين‌نامه خواهد بود\. ‌تشخيص مسائل مهم و مورد اختلاف مذكور در اصل هشتاد و هفتم \(87\) كه دولت مي‌تواند در زمينه آنها از مجلس رأي اعتماد بگيرد، با هيأت وزيران‌است\. مبحث دوم \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- نحوه بررسي اصول هشتاد و هشتم \(88\) و ‌هفتاد و ششم \(76\) قانون اساسي اول \(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- تذكر و سؤال\: ‌ الف – تذكر\:

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/191.md)

### 192 — ماده 192

ماده 192 \(اصلاحي 30ˏ02ˏ1391\)\- در كليه مواردي كه نماينده يا نمايندگان مطابق اصل هشتاد و هشتم \(88\) قانون اساسي ، از رئيس جمهور يا وزير در باره يكي از‌وظايف آنان حق سؤال دارند، مي‌توانند درخصوص موضوع موردنظر به رئيس جمهور و وزير مسؤول كتباً تذكر دهند\. هيأت رئيسه خلاصه تذكر را در جلسه علني مجلس قرائت و متن كامل تذكر را به رئيس جمهور يا وزير مربوط ابلاغ مي نمايد\. تبصره \(اصلاحي 24ˏ12ˏ1400\)ـ قبل از پايان هر جلسه علني حداكثر پنج نفر از نمايندگان مي‌توانند هر كدام به مدت دو دقيقه تذكر شفاهي دهند و د…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/192.md)

### 193 — ماده 193

ماده 193\(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- نحوه رسيدگي به سؤال نماينده از وزير به شرح ذيل خواهد بود\: 1\(الحاقي 26ˏ09ˏ1387\)\- هر نماينده مي تواند راجع به مسائل داخلي و خارجي كشور از وزير مسؤول در باره وظايف او سؤال نمايد سؤال بايد كتبي و صريح بوده و در فرم مخصوص كه هيأت رئيسه تهيه مي نمايد توسط نماينده تنظيم و به هيأت رئيسه تسليم شود\. هيأت رئيسه موظف است سؤال را فوري به كميسيون تخصصي ذي ربط ارسال نمايد\. 2\(اصلاحي 30ˏ02ˏ1391\)\- كميسيون موظف است حداكثر ظرف مدت پانزده روز پس از وصول سؤال، جلسه اي با حضور …

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/193.md)

### 194 — ماده 194

ماده 194\- بر طبق اصل هشتاد و هشتم \(88\) قانون اساسي، وزير مورد سؤال مكلف است حداكثر ظرف ده روز از تاريخ ابلاغ سؤال، در مجلس حضور يافته و پاسخ دهد، والاّ از طرف رئيس مجلس بازخواست مي شود، مگر آن كه وزير رسماً و با عذر موجه تقاضاي تأخير حداكثر براي مدت يك ماه نموده باشد كه قبول اين تقاضا منوط به رأي مثبت مجلس خواهد بود\. پس از حضور، وزير مورد سؤال و نماينده اي كه سؤال نموده و يا نماينده منتخب سؤال كنندگان به ترتيب مقرر در اين آيين نامه صحبت مي نمايند\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/194.md)

### 195 — ماده 195

ماده 195 \- درصورتي كه سؤال كننده با پاسخ وزير قانع نشود رئيس مجلس به تقاضاي سؤال‌كننده موضوع را به كميسيون تخصصي مربوط ارجاع‌ مي‌نمايد\. اين كميسيون مكلف است از تاريخ ارجاع سؤال، بدون فوت وقت، ظرف پانزده روز براي روشن شدن مطلب به هر طريق كه صلاح بداند، اعم‌از خواستن سوابق امر و يا اخذ پاسخ كتبي يا شفاهي از شخص وزير و هرگونه تحقيقات ديگري كه لازم بداند، به موضوع رسيدگي نموده گزارش خود را‌ تنظيم و به مجلس تقديم دارد\. اين گزارش در دستور هفته بعد قرار خواهد گرفت و بدون بحث در مجلس قرائت خواهد شد\. ‌در ص…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/195.md)

### 196 — ماده 196

ماده 196 – بر اساس اصل هشتاد و هشتم \(88\) قانون اساسي، در صورتي كه حداقل يك چهارم كل نمايندگان بخواهند درباره يكي از وظايف رئيس جمهور سؤال كنند، بايد سؤال خود را به طور صريح و روشن و مختصر همگي امضاء و به رئيس مجلس تسليم نمايند\. رئيس مجلس موضوع را در اسرع وقت به كميسيون تخصصي ارجاع مي نمايد\. كميسيون موظف است حداكثر ظرف يك هفته با حضور نماينده معرفي شده رئيس جمهور و نماينده منتخب سؤال كنندگان تشكيل جلسه دهد\. در اين جلسه، نماينده رئيس جمهور پاسخ مقتضي را از طرف رئيس جمهور ارائه خواهد نمود تا ب…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/196.md)

### 197 — ماده 197

ماده 197 \- رئيس جمهور موظف است ظرف مدت يك ماه از تاريخ دريافت سؤال در جلسه علني مجلس حضور يابد و به سؤال مطروحه نمايندگان پاسخ گويد مگر با عذر موجه با تشخيص مجلس شوراي اسلامي\. مدت طرح سؤال از طرف نماينده منتخب سؤال كنندگان حداكثر پانزده دقيقه و مدت پاسخ رئيس جمهور حداكثر يك ساعت خواهد بود\. دوم \- تحقيق و تفحص

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/197.md)

### 198 — ماده 198

ماده 198 \(اصلاحي 20ˏ05ˏ1380\)\- در اجراي اصل هفتاد و ششم \(76\) قانون اساسي و با توجه به تفسير شوراي نگهبان در مورد اصل مذكور هرگاه نماينده‌اي تحقيق و تفحص در هر يك از امور كشور را لازم بداند، درخواست خود را كتباً ازطريق هيأت رئيسه‌مجلس به كميسيوني كه امر مزبور در تخصص آن است تقديم مي‌نمايد و كميسيون اطلاعاتي را كه در آن زمينه دارد دراختيار وي قرار مي‌دهد\.‌ درصورتي كه نماينده مزبور اطلاعات موجود در كميسيون را كافي تشخيص ندهد، كميسيون از نماينده مزبور در اولين فرصت دعوت به‌عمل مي‌آورد و‌دلائل ضرورت تحقي…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/198.md)

### 199 — ماده 199

ماده 199 ـ مهلت انجام تحقيق و تفحص شش ماه مي باشد و در صورت ضرورت، با درخواست هيأت تحقيق و تفحص و تصويب هيأت رئيسه مجلس حداكثر تا شش ماه ديگر قابل تمديد مي باشد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/199.md)

### 200 — ماده 200

ماده 200 – در صورت احراز تخلف و ضرورت تعقيب توسط هيأت تحقيق و تفحص، متخلف توسط هيأت رئيسه مجلس به محاكم قضائي معرفي مي شود\. دستگاه قضائي صالحه موظف است طبق مقررات خارج از نوبت تقاضاي كميسيون را مورد رسيدگي قرار داده و نتيجه آن را به كميسيون اعلام نمايد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/200.md)

### 201 — ماده 201

ماده 201 \- مسؤولان دستگاه مورد تحقيق و تفحص و كليه دستگاههاي اجرائي، قضائي و نهادهاي انقلاب اسلامي موظف به فراهم نمودن امكانات و تسهيلات مورد نياز هيأت و در اختيار گذاردن اطلاعات و مدارك درخواستي هيأت مي باشند و در صورت عدم همكاري، مسؤولان دستگاه ذي ربط متخلف و مجرم محسوب مي گردند و با شكايت هيأت تحقيق و تفحص، مورد تعقيب قضائي قرار خواهند گرفت\. مبحث سوم \- نحوه بررسي موارد خاص و مهم ‌اول \- نحوه تصويب معاهدات و قراردادهاي بين المللي ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/201.md)

### 202 — ماده 202

ماده 202 \- در تقديم لوايح قانوني كه در آنها، دولت تقاضاي تصويب عهدنامه، مقاوله نامه، قرارداد و يا موافقتنامه بين المللي و يا الحاق به پيمانهاي بين المللي را دارد، متن كامل آنها بايد جهت بررسي ضميمه لوايح تقديمي مذكور باشد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/202.md)

### 203 — ماده 203

ماده 203 \- موارد مذكور در ماده \(203\) پس از اعلام وصول در مجلس، بلافاصله چاپ و بين نمايندگان توزيع مي شود و به كميسيون مربوطه ارجاع مي گردد\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/203.md)

### 204 — ماده 204

ماده 204 \- در صورتي كه دولت براي موارد مذكور در ماده \(203\) قيد مهم قائل شده باشد و يا كميسيون مربوط تا يك هفته پس از وصول و يا پانزده نفر نمايندگان، چنين قيدي را پيشنهاد كنند، رسيدگي به اين قيد بلافاصله در دستور كار مجلس قرار مي گيرد تا پس از پيشنهاد و اظهارات يك مخالف و يك موافق \(هر يك پنج دقيقه\) به رأي گذاشته شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/204.md)

### 205 — ماده 205

ماده 205 \- در صورتي كه قيد اهميت به تصويب مجلس نرسد يا در اين باره از ناحيهٔ دولت يا كميسيون مربوط يا پانزده نفر از نمايندگان تقاضايي به عمل نيايد عهدنامه، مقاوله نامه، قرارداد و يا موافقتنامه، عادي تلقي شده و مجلس به صورت يك شوري آن را مورد رسيدگي قرار خواهد داد، بدين ترتيب كه پس از صحبت دو مخالف و دو موافق در كليات و جزئيات \(هر كدام حداكثر به مدت پانزده دقيقه\) و صحبت مخبر كميسيون و نماينده دولت به رأي گذاشته مي شود\.

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/205.md)

### 206 — ماده 206

ماده 206 \- در صورتي كه مجلس قيد اهميت را تصويب كند، رسيدگي به آن همانند لوايح معمولي ديگر دوشوري و به ترتيب زير خواهد بود\: 1\- در شور اول دربارۂ كليات، با در نظر گرفتن مواد مربوطه، بحث و اعتراضات وارده به بعضي از شرايط و مواد قرارداد به عنوان پيشنهاد كتبي به كميسيون ارجاع خواهد شد\. اين پيشنهادها بايد بيست و چهار ساعت قبل از طرح در كميسيون، چاپ و بين نمايندگان توزيع شود\. 2 \- در شور دوم، كميسيون، موارد اعتراض و پيشنهادهاي نمايندگان و همچنين نظر خود را در بارۂ اين موارد، همراه با تصويب و يا رد…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/206.md)

### 207 — ماده 207

‌ماده 207 \(اصلاحي 25ˏ03ˏ1382\)\- براي بررسي تقاضاي همه‌پرسي موضوع اصل پنجاه و نهم \(59\) قانون‌اساسي جمهوري اسلامي ايران كميسيون ويژه‌اي مركب از پانزده نفر از نمايندگان با رأي ‌مستقيم مجلس شوراي اسلامي تشكيل مي‌شود تا مطابق مقررات حاكم بر تشكيل و نحوه‌ اداره كميسيونهاي ديگر موضوع را بررسي و گزارش خود را به مجلس شوراي اسلامي‌ تقديم نمايد\. تبصره 1 \(اصلاحي 25ˏ03ˏ1382\)\- رسيدگي به درخواست همه‌پرسي يك شوري است\. درصورت تقاضاي ‌فوريت براي آن مطابق مواد مربوطه مورد رسيدگي قرار مي‌گيرد\. تبصره 2 \(اصلاحي 25ˏ0…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/207.md)

### 208 — ماده 208

ماده 208 \(اصلاحي 25ˏ03ˏ1382\)\- در لايحه تقديمي مربوط به اصلاح جزئي در خطوط مرزي، متن كامل عهدنامه بين‌المللي آن، كه براساس اصل هفتاد و هشتم \(78\)‌قانون اساسي تنظيم شده باشد، جهت بررسي بايد ضميمه گردد\. متن اين عهدنامه پس از اعلام وصول، بلافاصله چاپ و بين نمايندگان توزيع و همزمان‌ به كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي ارجاع مي‌شود\. ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/208.md)

### 209 — ماده 209

ماده 209 \(اصلاحي 25ˏ03ˏ1382\)\- كميسيون مذكور در مادهٔ قبل، پس از كسب نظر مشورتي كميسيون قضائي و حقوقي و با دعوت از نماينده شوراي‌عالي امنيت ملي و‌نمايندگان پيشنهاددهنده، به بررسي همه‌ جانبه موضوع مي‌پردازد و ظرف يك‌ ماه گزارش تفصيلي خود را مبني‌ بر قبول يا رد عهدنامه به ضميمه ‌پيشنهادهاي اساسي به هيأت رئيسه ارسال مي‌دارد\. ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/209.md)

### 210 — ماده 210

ماده 210 \(اصلاحي 25ˏ03ˏ1382\)\- لوايح مربوط به عهدنامه‌هاي اصلاح جزئي در خطوط مرزي همانند ساير عهدنامه‌هاي بين‌المللي مهم دو شوري خواهد بود و به همان‌ ترتيب نيز موردبررسي قرار خواهد گرفت\. اين نوع عهدنامه‌ها، در صورتي كه صرفاً براي اصلاحات جزئي، با درنظرگرفتن مصالح كشور و رعايت اصل‌هفتاد و هشتم \(78\) قانون اساسي دو طرفه باشد و به استقلال و تماميت ارضي كشور لطمه نزند، با تصويب چهارپنجم مجموع نمايندگان مجلس معتبر‌خواهد بود\. چهارم \(اصلاحي 25ˏ03ˏ1382\)\- محدوديتهاي ضروري ‌

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/210.md)

### 211 — ماده 211

ماده 211 \(اصلاحي 25ˏ03ˏ1382\)\- براساس اصل هفتاد و نهم \(79\) قانون اساسي، در حالت جنگ و شرايط اضطراري نظير آن كه دولت حق دارد با تصويب مجلس‌شوراي اسلامي محدوديت‌هاي ضروري برقرار نمايد، قبل از اعمال محدوديت، متن كامل و دقيق محدوديت‌هاي ضروري با دلائل توجيهي لازم،‌همراه با لايحه قانوني جهت بررسي تقديم مجلس مي‌شود\. تبصره \- چنانچه دولت بدون كسب مجوز مبادرت به اعمال محدوديت نمايد، رئيس مجلس موظف است تقديم لايحهٔ محدوديت را از رئيس جمهور مطالبه كند\. در اين خصوص، حق سؤال يا استيضاح رئيس جمهور و وزيران ب…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/211.md)

### 212 — ماده 212

ماده 212 \(اصلاحي 25ˏ03ˏ1382\)\- رسيدگي به لايحه محدوديتهاي ضروري يك شوري است و در صورت تصويب مجلس، مدت اعمال آن به‌ هرحال نمي‌تواند بيش از‌سي روز باشد\. در صورتي كه پس از انقضاء اين مدت ضرورت همچنان باقي باشد دولت موظف است مجدداً از مجلس كسب مجوز كند ‌چهارم \- ساير موارد ماده 212 \(اصلاحي 25ˏ03ˏ1382\)\- براساس اصول هشتادم \(80\)، هشتاد و دوم \(82\)، هشتاد و سوم \(83\) و يكصد و سي و نهم \(139\) قانون اساسي، اقدامات دولت در‌موارد ذيل قبلاً بايد به‌ تصويب مجلس برسد\: 1 \- گرفتن و دادن وام يا كمك‌هاي بلاعوض…

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/212.md)

### text

قانون آئین‌ نامه داخلی مجلس شورای اسلامی ‌ جهت مشاهده متن کامل "آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی" منتشر شده توسط معاونت قوانین مجلس در خرداد ماه 1402 به شماره شناسنامه \(49296\) مراجعه نمایید باب اول \- کلیات فصل اول \- تشکیل و افتتاح مجلس ‌ مبحث اول \- تشکیل و افتتاح مجلس ‌اول \- تشکیل مجلس

[نمایش این ماده به‌صورت Markdown](/laws/ghanun-ayn-namh-dakhly-mjls-shvray-aslamy-1378-49b4075f/text.md)

> این نمای عمومی ممکن است کوتاه‌شده باشد و جایگزین منبع رسمی یا مشاوره حقوقی نیست.